ඉහළ අධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම යාමේ වයස සංශෝධනය කිරීම අරමුණු කරගත් යෝජිත 22 වැනි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයට (22A) එරෙහිව ඉදිරිපත් වී ඇති පෙත්සම් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් සලකා බලනු ලබන මේ මොහොතේ, සමාජය තුළ ප්‍රශ්න සහ වැරදි මත කිහිපයක් නිර්මාණය වී ඇත:

* තමන්ගේම විශ්‍රාම යාමේ වයසට බලපාන නඩුවක් විභාග කිරීමට විනිසුරුවරුන්ට හැකිද?

* මෙම නඩුව ඇසීමට අදාළ 5 දෙනෙකුගෙන් යුත් විනිසුරු මඬුල්ලම පත් කර ඇත්තේ ඇයි?

මෙම විනිසුරු මඬුල්ල පිටුපස ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය මූලධර්ම, නීතිමය රීති සහ ව්‍යුහාත්මක තුලනය පිළිබඳ පැහැදිලි විග්‍රහයක් පහත දැක්වේ.

1. වැරදි මතය: “විනිසුරුවරුන් අසන්නේ ඔවුන්ගේම නඩුවක්ද?”
සාමාන්‍ය නඩු කටයුතුවලදී, ස්වාභාවික යුක්ති මූලධර්මයට අනුව (කිසිවෙකුට තම නඩුවේ විනිසුරුවරයා විය නොහැක – nemo judex in causa sua) යම් නඩුවකට පුද්ගලික සම්බන්ධයක් ඇති විනිසුරුවරයෙකු ඉන් ඉවත් විය යුතුය.
කෙසේ වෙතත්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා නීතියේදී, මෙය පාලනය වන්නේ ‘අවශ්‍යතාවයේ මූලධර්මය’ (Doctrine of Necessity) මගිනි:
* අනන්‍ය බලය (Exclusive Jurisdiction): ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 120 වැනි ව්‍යවස්ථාව යටතේ, පනත් කෙටුම්පතක ව්‍යවස්ථානුකූලභාවය තීරණය කිරීමේ තනි බලය ඇත්තේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට පමණි. මේ සඳහා ශ්‍රී ලංකාව තුළ වෙනත් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා අධිකරණයක් හෝ බාහිර විනිසුරු මණ්ඩලයක් නොමැත.

* විකල්පයක් නොමැතිකම: 22 වැනි සංශෝධනය පොදුවේ ඉහළ අධිකරණ විනිසුරුවරුන්ට බලපාන බැවින්, න්‍යායාත්මකව දැනට සිටින සෑම විනිසුරුවරයෙකුටම එය අදාළ වේ. සියලුම විනිසුරුවරුන් මෙම නඩුවෙන් ඉවත් වුවහොත්, ව්‍යවස්ථානුකූල සමාලෝචන ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම අඩාල වන අතර, විධායකයේ නීති සම්පාදනයකට එරෙහිව අභියාචනා කිරීමට පුරවැසියන්ට ඇති අයිතියද අහිමි වනු ඇත.

* සමාලෝචනයක් පමණි, සම්මත කිරීමක් නොවේ: අධිකරණය මෙහිදී තමන්ගේ සේවා කාලය දිගු කර ගැනීමට ඡන්දය ලබා දෙන්නේ නැත; එම බලය සම්පූර්ණයෙන්ම ඇත්තේ පාර්ලිමේන්තුවටය. අධිකරණයේ කාර්යභාරය වන්නේ මෙම පනත සම්මත කිරීමට පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක බහුතරයක් අවශ්‍යද නැතහොත් ජනමත විචාරණයක් අවශ්‍යද යන්න නීතිමය වශයෙන් අර්ථකථනය කිරීම පමණි.

2. පංච පුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ල: ක්ෂණික වාසි වලින් වියුක්ත වීම
මෙම පංච පුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ල සමන්විත වන්නේ අගවිනිසුරු ප්‍රීති පද්මන් සූරසේන (සභාපතිත්වය), විනිසුරු අචල වෙංගප්පුලි, විනිසුරු අර්ජුන ඔබේසේකර, විනිසුරු සම්පත් බී. අබේකෝන්, සහ විනිසුරු කේ. ගිහාන් එච්. කුලතුංග යන මහත්වරුන්ගෙනි.

* අගවිනිසුරුතුමාගේ කාර්යභාරය: ව්‍යවස්ථානුකූල සම්ප්‍රදායට සහ 132 වැනි ව්‍යවස්ථාව යටතේ ඇති පරිපාලනමය වගකීම්වලට අනුව, මෙවැනි වැදගත් ව්‍යවස්ථානුකූල තීරණ සඳහා පත් කෙරෙන පංච පුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ලක සභාපතිත්වය සාමාන්‍යයෙන් දරන්නේ අගවිනිසුරුවරයා විසිනි.

* අනෙකුත් විනිසුරුවරුන් සිව්දෙනා: විනිසුරු වෙංගප්පුලි, ඔබේසේකර, අබේකෝන් සහ කුලතුංග යන මහත්වරුන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ සිටින වයස අවුරුදු 50 ගණන්වල අග සහ 60 ගණන්වල මුල පසුවන මැදි හා කනිෂ්ඨ මට්ටමේ විනිසුරුවරුන් වේ.

* ක්ෂණික බලපෑමක් නොමැතිකම: වත්මන් විශ්‍රාම වයස වන අවුරුදු 65 සම්පූර්ණ වීමට තවත් වසර කිහිපයක අනිවාර්ය සේවා කාලයක් මොවුන්ට ඉතිරිව ඇති බැවින්, මෙම විනිසුරුවරුන් සිව්දෙනාගෙන් කිසිවෙකුටවත් වත්මන් රජයේ ධුර කාලය තුළ මෙම යෝජිත සංශෝධනයෙන් කිසිදු ක්ෂණික වාසියක් අත්වන්නේ නැත. ඔවුන්ට මින් ලැබිය හැකි යම් ප්‍රතිලාභයක් වේ නම්, එය අනාගතයට බලපාන කල්පිත තත්ත්වයක් පමණි.

3. වඩාත් ජ්‍යෙෂ්ඨතම විනිසුරුවරුන් ඉවත් කිරීම ව්‍යුහාත්මකව තර්කානුකූල වන්නේ ඇයි?
දැනට සිටින ජ්‍යෙෂ්ඨතම ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන් දෙදෙනා වන විනිසුරු යසන්ත කෝදාගොඩ සහ විනිසුරු දිලිප් නවාස් යන මහත්වරුන් මෙම විනිසුරු මඬුල්ලට ඇතුළත් නොකළේ මන්දැයි සමහර විචාරකයෝ ප්‍රශ්න කරති.

මෙය ගැඹුරින් විශ්ලේෂණය කළ විට පෙනීයන්නේ, මෙමගින් ‘ප්‍රතිවිරුද්ධ අවශ්‍යතා ගැටුමක්’ (inverse conflict of interest) වළක්වා ඇති බවයි:

* අනුප්‍රාප්තික ගතිකත්වය: පවතින නීතියට අනුව වත්මන් අගවිනිසුරුතුමාගේ ධුර කාලය 2026 දෙසැම්බර් 1 වැනිදායින් අවසන් වීමට නියමිතය.

* ප්‍රතිවිරුද්ධ පෙළඹවීම: 22 වැනි සංශෝධනය පරාජය වුවහොත්, දෙසැම්බර් 1 වැනිදා අගවිනිසුරු ධුරයේ ක්ෂණික පුරප්පාඩුවක් ඇති වන අතර, එවිට ඊළඟට සිටින ජ්‍යෙෂ්ඨතම විනිසුරුවරුන්ට එම තනතුර සඳහා ඍජු අවස්ථාවක් හිමිවේ.

* පක්ෂග්‍රාහීත්වය මඟහැරීම: ආසන්නයේ ඇතිවිය හැකි පුරප්පාඩුවක් හෝ අනුප්‍රාප්තික තීරණයක් මත ඍජුව රඳා නොපවතින වෘත්තීය පසුබිමක් ඇති විනිසුරුවරුන් පත්කිරීම හරහා, මෙම සංවාදයේ දෙපැත්තෙන්ම එල්ල විය හැකි වෘත්තීයමය බලපෑම්වලින් මෙම විනිසුරු මඬුල්ල සාර්ථකව ආරක්ෂා කර ඇත.

සාරාංශය

මෙම පංච පුද්ගල විනිසුරු මඬුල්ල පැහැදිලි ව්‍යුහාත්මක සමතුලිතතාවයක් පෙන්නුම් කරයි. ‘අවශ්‍යතාවයේ මූලධර්මය’ මගින් අධිකරණයට තම ව්‍යවස්ථාපිත වගකීම ඉටුකිරීමට බල කරන අතරම, වත්මන් දේශපාලන හෝ මැතිවරණ චක්‍රය තුළ මෙම නඩුවේ තීන්දුවෙන් ක්ෂණික පුද්ගලික වාසියක් නොලබන විනිසුරුවරුන් බහුතරයක් මෙම මඬුල්ල සඳහා තෝරාගෙන ඇති බව මින් තහවුරු වේ.

(උපුටාගැනීම – ඕෂල හේරත්ගේ ෆේස්බුක් පිටුවෙන්)