වාර්ෂිකව පෙබරවාරි 21 වන දින සමරනු ලබන සහ යුනෙස්කෝව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ජාත්‍යන්තර මව් භාෂා දිනයේදී, නැගෙනහිර තුර්කිස්තානයේ උයිගර් සිසුන්ට බලපාන අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ උත්සුකයන් වැඩි වන විට භාෂාමය විවිධත්වය පිළිබඳ සංවාද නව හදිසිතාවයක් ලබා ගෙන ඇත.

X හි බෙදාගත් වීඩියෝවක, සිසුවෙකු ඇතුළු නැගෙනහිර තුර්කිස්තානයේ පදිංචිකරුවන් ප්‍රකාශ කළේ බලධාරීන් වැඩි වශයෙන් මැන්ඩරින්-පමණක් පාසල් අධ්‍යාපන පද්ධතිවලට ඇතුළත් කර ඇති බවත්, එහිදී ඔවුන්ගේ මව් භාෂාවෙන් ඉගැන්වීම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කර හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර ඇති බවත්ය.

මෙම පියවර විධිමත් අධ්‍යාපනය තුළ උයිගර් භාෂාව ක්‍රමානුකූලව පසෙකට දැමීමකට සමාන වේ.

මව් භාෂාවක් බොහෝ විට සංස්කෘතිය, ඉතිහාසය සහ සාමූහික මතකය සම්ප්‍රේෂණය කිරීම සඳහා මූලික වාහනය ලෙස සේවය කරයි. ලොව පුරා බොහෝ ප්‍රජාවන් සඳහා, කෙනෙකුගේ මව් භාෂාවෙන් ඉගෙනීම අනන්‍යතාවයට සහ අයත් වීමට මූලික දෙයක් ලෙස සලකනු ලබන බව ඔවුහු පැවසූහ.

එම ප්‍රජාව චෝදනා කරන පරිදි චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (CCP) උයිගර්වරුන් නතු කර ගැනීම සඳහා ක්‍රමානුකූල ව්‍යාපාරයක් අනුගමනය කරමින් සිටින අතර, ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය, භාෂාව සහ ආගමික සම්ප්‍රදායන් හැන් චීන සංස්කෘතිය සහ කොමියුනිස්ට් දෘෂ්ටිවාදය සමඟ ප්‍රතිස්ථාපනය කරයි. උයිගුර් සමාජ හා දේශපාලන ආයතන විසුරුවා හැර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පාලනය කරන ව්‍යුහයන් මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරමින් ප්‍රජාවේ අනන්‍යතාවය සහ ස්වාධීනත්වය ඛාදනය කරමින් පවතී.

1990 ගණන්වල සිට ‘වයඹදිග සැලැස්මේ විශාල සංවර්ධනය’ යටතේ මිලියන ගණනක් හැන් චීන ජාතිකයන් ෂින්ජියැං හි නැවත පදිංචි කර ඇති බවත්, එමඟින් උයිගුර් ජනගහනය මත ජනවිකාස හා සංස්කෘතික බලපෑම් තීව්‍ර වී ඇති බවත් ලිපියේ ඔවුහු චෝදනා කරති.