March 20, 2026
හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන නැව් සඳහා ඉරානය ප්රවාහන ගාස්තු අය කිරීම සළකා බලමින් සිටින බව එරට නීති සම්පාදකයකු වන සොමායේ රෆියි පැවසුවාය.
පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ බලශක්ති ස්ථානවලට මෙම සතියේ එල්ල වූ ප්රහාරවලින් පසු ටෙහෙරානයේ නිලධාරීන් උපායමාර්ගික හෝර්මුස් ජල මාර්ගය පිළිබඳ කතා වේගවත් කර තිබේ.
නැව්ගත කිරීම, බලශක්ති ප්රවාහනය සහ ආහාර සැපයුම් සඳහා සමුද්ර සන්ධිය භාවිත කරන රටවල් ඉරානයට ගාස්තු සහ බදු ගෙවීමට අවශ්ය වන පනතක් සකස්කරමින් සිටින බවත්, එය එම මාර්ගයේ ආරක්ෂාව සැපයීම සඳහා වන්දි ලෙස සකස් කරන බවත් සොමායේ රෆියි පැවසුවාය.
“නැව් ගමනාගමනය, බලශක්ති ප්රවාහනය සහ ආහාර සැපයුම සඳහා හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය ආරක්ෂිත මාර්ගයක් ලෙස භාවිත කරන්නේ නම්, අදාළ රටවල් ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජයට ගාස්තු සහ බදු ගෙවීමට අවශ්ය වේවි,” යනුවෙන් රෆියි පැවසුවාය.
ඉරානය කලාපීය ආරක්ෂාව පවත්වා ගැනීම සඳහා විස්තර කළ දේ ආරක්ෂක බද්දක් ලෙස රටවල් ගෙවිය යුතු බව ද ඇය පැවසුවාය.
ගැටුම අවසන් වූ පසු ජල මාර්ගය සම්බන්ධ ටෙහෙරානයේ ස්ථාවරය නැවත අර්ථ දැක්වීම සඳහා යුද්ධය භාවිත කළ හැකි බවට ජ්යෙෂ්ඨ ඉරාන නිලධාරීන් යෝජනා කළ බැවින් මෙම යෝජනාව ඉදිරිපත් වී තිබේ.
යුද්ධය මගින් නිර්මාණය කරන ලද වැදගත්ම අවස්ථාවන්ගෙන් එකක් වූයේ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ ඉරානයේ භූමිකාව නැවත හැඩගැස්වීමේ හැකියාව බව තවත් නීති සම්පාදකයකු වන මොහොමඩ් මොක්බර් පැවසීය.
“යුද්ධයෙන් පසු, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය සඳහා නව පාලන තන්ත්රයක් නිර්වචනය කිරීමෙන්, සම්බාධක යටතේ සිට කලාපයේ සහ ලෝකයේ බලවත් ස්ථානයකට ඉරානයට ගමන් කරන්න පුළුවන්,” යැයි මොක්බර් පැවසීය.
“හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ උපායමාර්ගික පිහිටීම භාවිත කිරීමෙන්, අපට ඔවුන්ට සම්බාධක පැනවිය හැකියි. ඔවුන්ගේ නැව් මෙම ජල මාර්ගය හරහා ගමන් කිරීමට ඉඩ නොදිය හැකියි.” යනුවෙන් ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.
මෙම සතිය මුලදී ඊශ්රායලය ඉරානයේ වැදගත්ම බලශක්ති ස්ථානවලින් එකක් වන දකුණු පාර්ස් ගෑස් ක්ෂේත්රයට පහර දී තිබු අතර එය තෙල් සහ ගෑස් මිල ඉහළ යෑමට හේතු වී තිබිණි.
කටාර් සහ සෞදි අරාබියේ මධ්යස්ථානවලට පහර දීම ඇතුළුව පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය හරහා බලශක්ති යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කර ගනිමින් ඉරානය පළිගනු ලැබුවේ ගැටුම කලාපයේ තෙල් සහ ගෑස් ජාලය හරහා තවදුරටත් පැතිර යා හැකි බවට ඇති බිය පුළුල් කරමිනි.
ඒ සඳහා අරාබි රාජ්යයන්ගෙන් ද ශක්තිමත් ප්රතිචාරයක් ලැබිණි.
ඉරානයෙන් එල්ල වන පීඩනය ‘දේශපාලනිකව සහ සදාචාරාත්මකව ආපසු හැරවිය හැකි’ බව සෞදි විදේශ අමාත්ය ෆයිසාල් බින් ෆර්හාන් කුමරු පැවසූ අතර, අවශ්ය නම් හමුදා ක්රියාමාර්ග ගැනීමේ අයිතිය රියාද් සතු බව පැවසීය.
