ශ්‍රී ලංකා රේගුව විසින් දෙමළ භාෂාවෙන් රචිත පොත් දෙකක් අඛණ්ඩව රඳවා තබාගැනීම කතුවරයාගේ මූලික අයිතිවාසිකම් සෘජුවම උල්ලංඝනය කිරීමක් බව ප්‍රකාශ කරමින් ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව තීරණාත්මක තීන්දුවක් ලබා දී තිබේ.

කිලිනොච්චියේ පදිංචි කතුවර B. පිරදීපන් විසින් ඉන්දියාවේ චෙන්නායි නුවර මුද්‍රණය කර ආනයනය කරන ලද පොත් 288කින් සමන්විත තොගය, “ජාතික සංහිඳියාවට හානි කළ හැකි” බවට පවසමින් රේගු නිලධාරීන් විසින් අත්අඩංගුවට ගෙන තිබිණි.

අත්අඩංගුවට ගත් මෙම පොත් තොගයට ‘ඉප්පොදුම් ඉංගේ ඉරණ්ඩු දේසංගල්තාන්’, ‘එළුත්තාල් නාන් යුත්තම් සෙයිගිරේන්’, ‘බයංගරවාදී’ සහ ‘සයනයිඩ්’ යන නමින් යුතු කෘති හතරක් ඇතුළත් විය.

ශ්‍රී ලංකා කලා මණ්ඩලය විසින් ‘බයංගරවාදී’ සහ ‘සයනයිඩ්’ යන කෘති ප්‍රබන්ධ කතා ලෙස වර්ගීකරණය කිරීමෙන් පසුව නිදහස් කරන ලද නමුත්, බලධාරීන් විසින් ‘ඉප්පොදුම් ඉංගේ ඉරණ්ඩු දේසංගල්තාන්’ කෘතියේ පිටපත් 75ක් සහ ‘එළුත්තාල් නාන් යුත්තම් සෙයිගිරේන්’ කෘතියේ පිටපත් 147ක් තවදුරටත් රඳවා තබාගැනීමට තීරණය කර තිබිණි.

විශ්‍රාමික ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු එල්.ටී.බී. දෙහිදෙනියගේ සභාපතිත්වයෙන් පැවැති මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභා පරීක්ෂණයේදී හෙළිව ඇත්තේ, ශ්‍රී ලංකා රේගුව, ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය සහ බුද්ධශාසන, ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශය ඇතුළු රාජ්‍ය ආයතන කිහිපයක්ම පැහැදිලි බලයක් නොමැතිව වගකීම එකිනෙකා වෙත පවරමින් සිට ඇති බවයි.

රේගුව විසින් සිදුකරන ලද මෙම මූලික අත්අඩංගුවට ගැනීමට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වී ඇත්තේ රාජ්‍ය ආයතන තුළ දෙමළ භාෂා දැනුම නොමැතිකම සහ පොත් කවරයක නිරූපණය කර තිබූ බෙදා වෙන්කළ ශ්‍රී ලංකා සිතියමක් පිළිබඳව ඇති වූ ආයතනික බියක් බව කොමිෂන් සභාව පෙන්වා දී ඇත.

තම නීතිමය විශ්ලේෂණයේදී මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව අවධාරණය කර ඇත්තේ, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 14(1)(අ) වගන්තිය මගින් අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ සහ භාෂණයේ නිදහස තහවුරු කර ඇති බවත්, එමගින් රජය හෝ මහජනතාව කැළඹීමට ලක්කරන සම්ප්‍රදායික නොවන, ආන්දෝලනාත්මක හෝ මතභේදාත්මක අදහස්ද ආරක්ෂා වන බවත්ය.

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ නඩු තීන්දු උපුටා දක්වමින් කොමිෂන් සභාව පෙන්වාදී ඇත්තේ, දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ 120 වගන්තිය යටතේ අවශ්‍ය වන තනි පුද්ගල වගකීම, චේතනාව සහ හේතුකාරක බව සනාථ කිරීමට වගඋත්තරකරුවන් අපොහොසත් වී ඇති බවයි.

තවද, 2002 වසරේදී ශ්‍රී ලංකාව තුළ අපරාධමය අපහාස කිරීමේ නීතිය අහෝසි කර ඇති බැවින්, රාජ්‍ය නිලධාරීන්ට හෝ ආයතනවලට අපහාස වන බව පවසමින් පොත් අත්අඩංගුවට ගැනීමට රේගුවට කිසිදු බලයක් නොමැති බවද කොමිෂන් සභාව පැහැදිලි කර ඇත.

අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහසට අමතරව, මෙලෙස අත්තනෝමතික ලෙස දීර්ඝ කාලයක් පොත් රඳවා තබා ගැනීම 12(2) වගන්තිය යටතේ භාෂාව මත පදනම් වූ නීතිවිරෝධී තෝරා බේරාගැනීමක් බවත්, 12(1) වගන්තිය යටතේ නීතිය හමුවේ සමානතාවය උල්ලංඝනය කිරීමක් බවත්, 14(1)(ඇ) වගන්තිය යටතේ ස්වකීය සංස්කෘතිය වර්ධනය කිරීමට සහ මව්භාෂාව භාවිත කිරීමට කතුවරයාට ඇති අයිතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් බවත් මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව නිගමනය කර තිබේ.

ඒ අනුව, අත්අඩංගුවේ පවතින පොත් දෙකෙහි සියලුම පිටපත් වහාම නිදහස් කරන ලෙසත්, 2026 දෙසැම්බර් 02 වනදාට පෙර ඒ පිළිබඳ නිල ප්‍රගති වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කරන ලෙසත් කොමිෂන් සභාව විසින් ශ්‍රී ලංකා රේගු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයාට නියෝග කර ඇත.

පෙත්සම්කාර කතුවරයා වෙනුවෙන් ජ්‍යෙෂ්ඨ නීතිඥ නඩරාජා කන්දීපන්, ආචාර්ය විරංජන් හේරත් සහ එච්. තමිලවාල් කාන්දීපන් යන නීතිඥවරු පෙනී සිටියහ.