ශ්‍රී ලංකාවේ භාවිත වන විද්‍යුත් වාහන (EV) ප්‍රමාණය 2025 සැප්තැම්බර් මාසයේ පැවති 30,000 ක පමණ ප්‍රමාණයේ සිට 2026 ජූනි මාසය වන විට 100,000 ඉක්මවා ඉහළ ගොස් තිබුණද, භාවිත කළ විද්‍යුත් වාහන බැටරි ආරක්ෂිතව කළමනාකරණය කිරීමට, එක්රැස් කිරීමට හෝ ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමට මෙරට තුළ තවමත් කිසිදු විධිමත් පද්ධතියක් සකස් වී නොමැති බව විගණකාධිපතිවරයා විසින් හෙළිදරව් කර ඇත.

“ශ්‍රී ලංකාවේ විද්‍යුත් වාහන භාවිතය, භාවිතයෙන් පසු කළමනාකරණය සහ පාරිසරික බලපෑම් ඇගයීම” පිළිබඳව විගණකාධිපතිවරයා නිකුත් කළ පාරිසරික විගණන වාර්තාවෙහි (වාර්තා අංක: ENV/2025/03) මෙම තොරතුරු අනාවරණය කර තිබේ. 2020 සිට 2025 දක්වා කාලසීමාව ආවරණය වන පරිදි සකස් කළ මෙම වාර්තාව 2026 සැප්තැම්බර් 22 වන දින ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී.

2020 වසරේදී 340 ක් ලෙස සටහන් වූ විද්‍යුත් වාහන ලියාපදිංචිය 2024 වන විට 12,519 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. 2025 සැප්තැම්බර් වන විට ලියාපදිංචි කර තිබූ සමස්ත විද්‍යුත් වාහන 30,426 න් සියයට 84 ක්ම යතුරුපැදි වේ. කෙසේ වෙතත්, මෙරට ලියාපදිංචි කර ඇති ලක්ෂ 90 කට අධික සමස්ත වාහන සංඛ්‍යාව හා සසඳන විට විද්‍යුත් වාහන නියෝජනය කරන්නේ තවමත් කුඩා ප්‍රතිශතයකි.

අපද්‍රව්‍ය ලෙස ඉවත් කරන බැටරි සම්බන්ධයෙන් පවතින නීති රීති සහ සීමාවන් අභිබවා යමින් විද්‍යුත් වාහන භාවිතය වේගයෙන් වර්ධනය වී ඇති බව මෙම විගණනයෙන් පෙන්වා දෙයි. භාවිත කළ බැටරි ‘තෝරාගත් අපද්‍රව්‍ය’ ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇති අතර, ඒවා කළමනාකරණය කරනු ලබන්නේ මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියේ බලපත්‍ර ලත් ඉලෙක්ට්‍රොනික අපද්‍රව්‍ය එකතු කරන්නන් 14 දෙනෙකු විසිනි.

කෙසේ වෙතත්, භාවිත කළ ලිතියම්-අයන් බැටරි සම්බන්ධයෙන් මධ්‍යම පරිසර අධිකාරිය සකස් කළ මාර්ගෝපදේශ තවමත් ගැසට් කර නොමැති අතර, ඒවා නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා ජාතික මට්ටමේ කළමනාකරණ පද්ධතියක් ද ක්‍රියාත්මක නොවේ.

එසේම විද්‍යුත් වාහන බැටරි සඳහා වෙනම අනුකූලතා පද්ධති කේතයක් නොමැති වීම නිසා ඒවා ආනයනය කිරීම නිරීක්ෂණය කිරීමද අභියෝගයක් වී ඇත. ඊට අමතරව, බැටරි ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම් හෝ ඉවත් කිරීම් පිළිබඳ කිසිදු තොරතුරක් මෝටර් රථ ප්‍රවාහන දෙපාර්තමේන්තුව මගින් වාර්තා කරනු නොලබයි.

දේශීය වශයෙන් ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමේ මධ්‍යස්ථානයක් නොමැති වීම හේතුවෙන්, භාවිත කළ බැටරි විධිමත් නොවන ආකාරයෙන් ගබඩා කර තැබීමට හෝ අධික පිරිවැයක් දරා විදේශයන් වෙත අපනයනය කිරීමට සිදු වී ඇත. විගණන නිලධාරීන් විසින් සිදුකළ ක්ෂේත්‍ර පරීක්ෂාවලදී මෙසේ ඉවත් කරන ලද බැටරි එළිමහනේ ගබඩා කර තිබෙන අයුරුද නිරීක්ෂණය වී තිබේ.

(The Morning)