පාවෙන ගිනිඅවි ගබඩා මගින් උත්පාදනය වූ ආදායමෙන් ඇවන්ගාඩ් සමාගම වසර කිහිපයක් තිස්සේ මසකට ඇමෙරිකානු ඩොලර් 3,20,000 කට ආසන්න මුදලක් ලබාගෙන ඇති බවත්, එම ආදායම වෙනත් ආකාරයකින් රජයට හිමිවිය යුතුව තිබූ එකක් බවත් පොදු ව්‍යවසාය පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු කාරක සභාවේ අනුකාරක සභා විමර්ශනයකදී හෙළි වී තිබේ.

රක්නා අරක්ෂක ලංකා ලිමිටඩ් (RALL) ආයතනය එහි මෙහෙයුම් සහ ඇවන්ගාඩ් සමාගම සමඟ පවතින දීර්ඝකාලීන හවුල් ව්‍යාපාර ගිවිසුම පිළිබඳ තොරතුරු ලබාදීම සඳහා කෝප් අනුකාරක සභාව හමුවට කැඳවූ අවස්ථාවේදී මෙම තොරතුරු අනාවරණය විය.

කාරක සභාව ඇමතූ රක්නා අරක්ෂක ලංකා ලිමිටඩ් හි සභාපති, විශ්‍රාමික බ්‍රිගේඩියර් ජූඩ් ප්‍රනාන්දු ප්‍රකාශ කළේ, මෙම වැඩපිළිවෙල ආරම්භ කිරීමට වත්මන් කළමනාකාරිත්වය වගකිව යුතු නොවන බවයි. පූර්ව නිලධාරීන් විසින් අත්සන් කරන ලද හවුල් ව්‍යාපාර ගිවිසුම තවදුරටත් බලපැවැත්වෙන බව ඔහු පැහැදිලි කළේය.

ශ්‍රී ලංකා මුහුදු තීරය හරහා ගමන් කරන නැව්වල ඇති ගිනිඅවි, අන්තර්ජාතික රෙගුලාසි නිසා ගොඩබිමට ගෙන ඒමට නොහැකි බැවින්, ගාල්ල වරායෙන් බාගෙන පාවෙන ගිනිඅවි ගබඩාවල තැන්පත් කරන බව ඔහු පැහැදිලි කළේය. ඔහුට අනුව ගිනිඅවි තුනක් ගබඩා කිරීම සඳහා ඩොලර් 1,800 ක පමණ මුදලක් අයකෙරෙන අතර, එම ගිනිඅවි නැවත ලබාගැනීමේදී තවත් ඩොලර් 1,800 ක මුදලක් අයකෙරේ.

පාවෙන ගිනිඅවි ගබඩා මෙහෙයුම ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගයක් බවට පත්ව තිබූ බව හෙතෙම කාරක සභාවට පැවසීය.

කෙසේවෙතත්, හවුල් ව්‍යාපාර ගිවිසුම යටතේ ලාභයෙන් 80% ක් පෞද්ගලික සමාගම වෙත වෙන්කර ඇති අතර, ඉතිරි 20% ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව සහ රක්නා ලංකා සමාගම අතර බෙදී ගොස් ඇත.

මෙහෙයුමේ ලාභදායීත්වය පිළිබඳව කෝප් අනුකාරක සභාවේ සභාපති අසිත නිරෝෂන් ඇසූ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දෙමින් ජූඩ් ප්‍රනාන්දු පැවසුවේ, එය දැනට මසකට ඩොලර් 400,000 ක පමණ ආදායමක් උපයන අතර, එම මුදලින් 80% ක්ම අදාළ පෞද්ගලික ආයතනයට හිමිවන බවයි.

ඇවන්ගාඩ් සමාගම සමඟ ඇති ගිවිසුම අත්හිටුවීමට නීතිමය බාධා තිබේදැයි විමසූ විට ඔහු පැවසුවේ ගිවිසුම 2027 දක්වා වලංගු වන බැවින් නීතිමය බාධාවන් පවතින බවයි.

මෙම වැඩපිළිවෙලට අනුමැතිය දුන්නේ කවුරුන්දැයි කෝප් කාරක සභා මන්ත්‍රී ප්‍රගීත් මධුරංග ප්‍රශ්න කළේය. ඊට පිළිතුරු දෙමින් රක්නා අරක්ෂක ලංකා ලිමිටඩ් හි නීති ප්‍රධානී හිමාෂා මුණසිංහ පැවසුවේ 2009 වසරේදී ආරම්භ කරන ලද මෙම වැඩපිළිවෙල සඳහා කැබිනට් අනුමැතිය ලැබී ඇති බවට කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැති බවයි. මෙම කරුණ පාලක මණ්ඩල මට්ටමේ තීරණයක් පමණක් නොව ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ විෂය පථයට අයත් වන්නක් බවද ඇය වැඩිදුරටත් පැවසුවාය.

රක්නා අරක්ෂක ලංකා ලිමිටඩ් භාරයේ ඇති ගිනිඅවි පිළිබඳවද කාරක සභාවේදී කරුණු විමසා සිටියේය. තවත් නිලධාරියෙකු වන එච්. එම්. ප්‍රනාන්දු මන්ත්‍රීවරුන්ට දැනුම් දුන්නේ සමාගම සතු ගිනිඅවි 219 ක් පිළිබඳ වාර්තා දැනට පවතින බවයි.

එම ගිනිඅවිවල තත්ත්වය පිළිබඳව ප්‍රශ්න කළ විට, ඔහු හෙළිකළේ ගිනිඅවි 139 ක් විදේශීය ගිනිඅවි ගබඩාවල තවදුරටත් තැන්පත් කර ඇති අතර ඒවා ශ්‍රී ලංකාවට නැවත ගෙනවිත් නොමැති බවයි. තවත් ගිනිඅවි 13 ක වත්මන් තොරතුරු සොයාගැනීමට නොහැකි වී ඇති බවද ඔහු හෙළිකළේය.

නිලධාරීන්ට අනුව, අතුරුදහන් වූ ගිනිඅවි පාවෙන ගිනිඅවි ගබඩාවල තබා තිබූ අතර, අදාළ පාර්ශවයන් සමඟ අඛණ්ඩව සම්බන්ධ වෙමින් ඒවා සොයා ගැනීමට උත්සාහ කරමින් සිටී.

විදේශයන්හි ගබඩා කර ඇති ගිනිඅවි නැවත මෙරටට ගෙන ඒමේ වගකීම කාගේදැයි නැගූ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දෙමින් එච්. එම්. ප්‍රනාන්දු කියාසිටියේ ඊට සම්බන්ධ පිරිස් වගකීමෙන් මිදීමට උත්සාහ කරන බවයි. ඕමානයේ ගිනිඅවි 7 ක්, දකුණු අප්‍රිකාවේ 47 ක්, ටැන්සානියාවේ 10 ක්, රතු මුහුද කලාපයේ 51 ක්, මොරිෂස් හි 3 ක්, පෝලන්තයේ 3 ක් සහ ප්‍රංශයේ 4 ක් ලෙස ගිනිඅවි පිහිටා ඇති බව ඔහු කාරක සභාවට පැවසීය.

ගිනිඅවි නැවත ශ්‍රී ලංකාවට ගෙන ඒමේ අවසාන වගකීම දරන්නේ කවුරුන්දැයි කෝප් මන්ත්‍රීවරුන් විමසූ විට, එම කාර්යයේ වගකීම භාර ගැනීමට මෙතෙක් කිසිදු පාර්ශවයක් එකඟ වී නොමැති බව නිලධාරීහු පිළිගත්හ.

ඇවන්ගාඩ් සහ රක්නා අරක්ෂක ලංකා ලිමිටඩ් අතර පවතින මූල්‍ය බැඳීම් පිළිබඳවද කාරක සභාව පරීක්ෂා කළේය. ගිවිසුම යටතේ ඇවන්ගාඩ් සමාගම රක්නා අරක්ෂක ලංකා ලිමිටඩ් වෙත 5% ක් ගෙවිය යුතු නමුත් එම ගෙවීම් මාස දෙකක් හෝ තුනක් නිතර ප්‍රමාද වන බව නිලධාරීහු පැවසූහ.

වැඩිදුර තොරතුරු දක්වමින් ප්‍රධාන සාගරික ආරක්ෂක නිලධාරී, විශ්‍රාමික කොමදෝරු ඩී.එල්.එස්.එම්. ඩයස් කාරක සභාවට පැවසුවේ ඇවන්ගාඩ් සමාගම දැනට රක්නා ලංකා ආයතනයට රුපියල් මිලියන 3.5 කට ආසන්න මුදලක් ගෙවීමට හිඟ තබා ඇති බවයි.