මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් මුහුදු කැස්බෑවුන් මුහුණදෙන තර්ජන දිනෙන් දින ඉහළ යමින් පවතින බව පරිසරවේදීහු අනතුරු අඟවති. සාගරයට ප්ලාස්ටික් සහ පොලිතින් බහුලව මුදා හැරීම, ධීවර දැල්වල පැටලීම, කැස්බෑ බිත්තර ජාවාරම සහ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල සිදුවන අධික සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් කැස්බෑ ගහනය සීඝ්‍රයෙන් පහත වැටීමට හේතු වී තිබේ.

මෙම අනතුරු ඇඟවීම නිකුත් කර ඇත්තේ, සාගරයේ වෙසෙන වඩාත්ම කැපීපෙනෙන සත්ව විශේෂයක් වන මුහුදු කැස්බෑවන් සංරක්ෂණය කිරීම පිළිබඳව දැනුවත් කිරීම සඳහා වෙන් වූ ‘ලෝක මුහුදු කැස්බෑ දිනය’ (ජූනි 16) සැමරීමට ශ්‍රී ලංකාව ද ගෝලීය ප්‍රජාව සමඟ එක්වන අවස්ථාවකය.

ලෝකයේ වෙසෙන මුහුදු කැස්බෑ විශේෂ හතෙන් පහක්ම බිත්තර දැමීම සඳහා දිවයිනේ දකුණු සහ බටහිර වෙරළ තීරයන් වෙත නිරන්තරයෙන් පැමිණෙන බැවින්, ශ්‍රී ලංකාව ඉන්දියන් සාගරයේ ඇති වැදගත්ම මුහුදු කැස්බෑ කැදලි බිමක් ලෙස සැලකේ. මෙලෙස පැමිණෙන විශේෂ අතරට කොළ කැස්බෑවා (Green turtle), ඔළුගෙඩි කැස්බෑවා (Loggerhead turtle), දාර කැස්බෑවා (Leatherback turtle), පොතු කැස්බෑවා (Hawksbill turtle) සහ බටු කැස්බෑවා (Olive ridley turtle) ඇතුළත් වේ.

මෙම සත්ව විශේෂ ලංකාව ආශ්‍රිතව දැකගත හැකිවීම රටේ පොහොසත් සාගර ජෛව විවිධත්වයට කදිම සාක්ෂියක් බව සංරක්ෂණවේදීන් පවසති. කෙසේවෙතත්, ඉහළ යන සාගර දූෂණය සහ මිනිස් බලපෑම් ඔවුන්ගේ පැවැත්මට දිගින් දිගටම තර්ජනයක් වී ඇත.

මුහුදු කැස්බෑවුන් මුහුණදෙන විශාලතම අනතුරක් ලෙස ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය හැඳින්විය හැකිය. බොහෝ කැස්බෑවුන් මුහුදේ පාවෙන ප්ලාස්ටික් වර්ග තම ආහාර ලෙස වටහාගෙන ගිලදැමීම නිසා තුවාල ලැබීම්, කුසගින්නේ පසුවීම් සහ මරණ පවා සිදුවේ. මීට අමතරව, මුහුදේ අතහැර දමා යන ධීවර ආම්පන්නවල කැස්බෑවුන් සිරවීම, නීතිවිරෝධී ලෙස බිත්තර එකතු කිරීම සහ කැදලි බිම් ආශ්‍රිතව පාලනයකින් තොරව සිදුවන සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ ගහනය තවදුරටත් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වෙයි.

මෙම අභියෝගයන්ට විසඳුම් සෙවීම සඳහා පරිසර අමාත්‍යාංශය සහ ඒ අනුබද්ධ ආයතන වන වෙරළ සංරක්ෂණ හා වෙරළ සම්පත් කළමනාකරණ දෙපාර්තමේන්තුව සහ සමුද්‍රීය පරිසර ආරක්ෂණ අධිකාරිය එක්ව කැස්බෑ වාසස්ථාන ආරක්ෂා කිරීම සහ වෙරළබඩ පරිසර පද්ධති සංරක්ෂණය කිරීම අරමුණු කරගත් විවිධ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කර ඇත.

කැස්බෑවුන්ට ආරක්ෂිතව බිත්තර දැමිය හැකි බිම් සැකසීම සඳහා වෙරළ තීරයන් පිරිසිදුව තබාගැනීම අත්‍යවශ්‍ය බව බලධාරීහු ප්‍රකාශ කරති. වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, ස්වේච්ඡා සංවිධාන කිහිපයක් ද සමඟ එක්ව කැස්බෑවන් බිත්තර දමන ස්ථාන නිරීක්ෂණය කරමින්, කැස්බෑ බිත්තර සහ පැටවුන් ආරක්ෂා කිරීමට අඛණ්ඩව කටයුතු කරයි.

මෙම උත්සාහයන් මධ්‍යයේ වුවද, මෙහි දිගුකාලීන සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ මහජනතාවගේ වැඩි දායකත්වය මත බව සංරක්ෂණවේදීහු අවධාරණය කරති. දූෂණය අවම කිරීමට සහ බිත්තර දමන වෙරළ තීරයන් ආරක්ෂා කිරීමට ක්‍රියාකාරීව දායක වන ලෙස ඔවුහු වෙරළබඩ ප්‍රජාවගෙන්, ධීවරයින්ගෙන් සහ සාමාන්‍ය මහජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටිති.

ලෝකය පුරා ලෝක මුහුදු කැස්බෑ දිනය සමරන මෙම අවස්ථාවේදී, මෙම පෞරාණික සාගර ජීවීන් සුරැකීමට සහ අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් ඔවුන්ගේ පැවැත්ම තහවුරු කිරීමට එක්වන ලෙස පරිසර සංවිධාන සියලුම ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටී.