බොහෝ රටවල් එකඟ වූ ක්‍රියාමාර්ග පසුගිය වසරේ දී ඉටු නොවූ පොරොන්දු ලෙස පැවතීම නිසා ධනවත් හා දුප්පත් ජාතීන් අතර පරතරය තවත් පුළුල් වෙමින් පවතින බව එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාවක් පෙන්වා දෙයි.

පරතරය අඩු කර 2030 සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට පසුගිය ජුනි මාසයේදී ස්පාඤ්ඤයේ සෙවිල් හි සම්මත කරන ලද සැලැස්ම තක්සේරු කරන මෙම වාර්තාව, ආර්ථික වර්ධනය වැඩි දියුණු කරන ප්‍රධාන ගෝලීය මූල්‍ය ආයතන වන අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල සහ ලෝක බැංකුවේ ලබන සතියේ වොෂින්ටනයේ පැවැත්වීමට නියමිත වසන්ත රැස්වීම්වලට පෙර නිකුත් කරන ලදී.

අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදලේ කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ ක්‍රිස්ටලිනා ජෝර්ජිවා පැවසුවේ ගෝලීය වර්ධනයක් ඇති වීමට ඉඩ තිබූ නමුත් ඉරාන යුද්ධය ලෝක ආර්ථිකයේ දැක්ම මේ වනවිට අඳුරු කර ඇති බවයි.

භූ දේශපාලනික ආතතීන් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල මූල්‍යකරණය සඳහා වන අරගල සංකීර්ණ කරන බව ආර්ථික හා සමාජ කටයුතු පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ උප ලේකම් ලී ජුන්හුවා පවසයි.

“භූ දේශපාලනික සළකා බැලීම් ආර්ථික සබඳතා සහ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති වැඩි වැඩියෙන් හැඩගස්වන බැවින් මෙය අන්තර්ජාතික සහයෝගීතාව සඳහා අතිශයින්ම භයානක කාලයක්,” ඔහු පැවසීය.

ඉහළ යන වෙළඳ බාධක සහ නැවත නැවතත් ඇතිවන දේශගුණික ආශ්‍රිත කම්පන වාර්තාව මගින් පෙන්වා දුන් අතර එය වර්ධනය වන පරතරයට හේතුවක් වී තිබේ.

පසුගිය වසරේ සෙවිල් හි පැවති සමුළුවේදී, එක්සත් ජනපදය හැර ලෝකයේ බොහෝ රටවල නායකයෝ, සංවර්ධනය සඳහා වාර්ෂිකව ඩොලර් ට්‍රිලියන 4ක මූල්‍ය පරතරය වසා දැමීම අරමුණු කරගත් සෙවිල් කැපවීම ඒකමතිකව සම්මත කළහ.

සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ආයෝජන වැඩි කිරීම සහ ලෝක බැංකුව සහ අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල ඇතුළු අන්තර්ජාතික මූල්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා එමගින් ඉල්ලා සිටියේය.

අන්තර්ජාතික මූල්‍ය අරමුදල දුප්පත් රටවලට වඩා ධනවත් රටවලට ප්‍රතිලාභ ලබා දී ඇති බවත්, විශේෂයෙන් කොවිඩ්19 වසංගතය අතරතුර ලෝක බැංකුවේ මෙහෙවර අසාර්ථක වී ඇති බවත්, එමඟින් රටවල් ගණනක් දැඩි ලෙස ණයගැති වී ඇති බවත් එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් පැවසීය.

සෙවිල් කැපවීම ක්‍රියාත්මක කිරීම පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාව පැවසුවේ පුළුල් වන මූල්‍ය පරතරය වසා දැමීම සඳහා එම කැපවීම ‘හොඳම බලාපොරොත්තුව’ නියෝජනය කරන බවයි.

කෙසේවෙතත් 2025 දී, රටවල් 25ක් දුප්පත් රටවලට සංවර්ධන ආධාර අඩු කළ බව ලී පැවසූ අතර, එය 2024 සිට සමස්ත පහත වැටීම 23%කින් ඉහළ යෑමට හේතු වී තිබිණි.

විශාලතම පහත වැටීම ලෙස 59%ක් එක්සත් ජනපදයෙන් සටහන් වන බව ඔහු පැවසීය.

මූලික දත්ත මත පදනම්ව, 2026 දී තවත් 5.8%ක පහත වැටීමක් අපේක්ෂා කරන බව ලී පැවසීය.

ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් පනවන ලද තීරුබදු සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට ප්‍රධාන බලපෑමක් ඇති කර ඇති බව වාර්තාවේ සඳහන් වේ.

ලෝකයේ දුප්පත්ම රටවලින් අපනයනය කරන භාණ්ඩ සඳහා සාමාන්‍ය තීරුබදු 2025 දී 9% සිට 28% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව වාර්තාවේ සඳහන් වන අතර, චීනය හැර සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් සඳහා සාමාන්‍ය තීරුබදු 2% සිට 19% දක්වා වැඩි වී තිබේ.