2026 දෙවැනි කාර්තුව සඳහා විදුලි ගාස්තු 13.56%කින් වැඩි කරන ලෙස ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය ඉල්ලා ඇති බව ශ්‍රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව නිවේදනය කර ඇත.

අප්‍රේල් සිට ජුනි දක්වා කාලය සඳහා ප්‍රක්ෂේපිත ආදායම් හිඟය රුපියල් බිලියන 15.8ක් බව සඳහන් කරමින් මෙම ඉල්ලීම සිදුකර තිබේ.

2009 අංක 20 දරන ශ්‍රී ලංකා විදුලිබල පනතේ විධිවිධාන යටතේ 2026 පෙබරවාරි 13 වැනිදා ඉල්ලීම ඉදිරිපත් කරන ලද අතර එය දැනට කාර්තුමය ගාස්තු සංශෝධන ක්‍රියාවලියේ කොටසක් ලෙස සමාලෝචනයට ලක්ව ඇත.

අවසන් තීරණයක් ගැනීමට පෙර අදහස් ඉදිරිපත් කරන ලෙස පාර්ශ්වකරුවන්ට ආරාධනා කරමින් ශ්‍රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව උපදේශන ලේඛනයක් නිකුත් කර ඇත.

යෝජනාවට අනුව, 2026 දෙවැනි කාර්තුව සඳහා විදුලිබල සැපයුමේ මුළු පිරිවැය රුපියල් බිලියන 136.5ක් වනු ඇතැයි ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, රුපියල් බිලියන 3.8ක ඉදිරියට ගෙන යන අතිරික්තයක් ඇතුළත් කිරීමෙන් පසුව වුවද, විදුලිය අලෙවියෙන් අපේක්ෂිත ආදායම රුපියල් බිලියන 116.9ක් පමණි.

ප්‍රක්ෂේපිත පිරිවැයට ඇතුළත් වන්නේ:

විදුලි උත්පාදනය – රු. බිලියන 96.3
සම්ප්‍රේෂණය – රු. බිලියන 6.0
බෙදා හැරීම – රු. බිලියන 26.3
මූල්‍ය පිරිවැය – රු. බිලියන 7.9

මෙම සංඛ්‍යාලේඛන මත පදනම්ව, විකුණුම් ආදායමෙන් 13.56%ක වැඩිවීමක් ඉල්ලා ඇති අතර, මෙම වැඩිවීම සියලුම පාරිභෝගික කාණ්ඩවලට සමානව යෙදිය යුතු යැයි යෝජනා කරයි.

ජල, ගල් අඟුරු, තෙල් සහ පුනර්ජනනීය ප්‍රභවයන්ගෙන් අපේක්ෂා කරන විදුලිබල උත්පාදනය සමඟ කාර්තුව සඳහා මුළු විදුලි ඉල්ලුම ගිගාවොට් පැය 4,577ක් ලෙස මණ්ඩලය පුරෝකථනය කර ඇති බව මහජන උපයෝගීතා කොමිෂන් සභාව සඳහන් කළේය.

පුරෝකථනය පෙන්නුම් කරන්නේ:

ජල – 26.6%
ගල් අඟුරු – 30.19%
තෙල් – 12.57%
සාම්ප්‍රදායික නොවන පුනර්ජනනීය බලශක්තිය – 30.64%

කෙසේවෙතත්, ලක්විජය බලාගාරයෙන් අපේක්ෂිත ගල්අඟුරු උත්පාදනය අඩුවීම සහ පෙර අනාවැකි හා සසඳන විට ධාරිතා පිරිවැය වැඩිවීම ඇතුළු උපකල්පන කිහිපයක් පිළිබඳ කොමිසම කණස්සල්ල පළ කර තිබේ.

පෙර නියෝග තිබියදීත්, විදුලිබල මණ්ඩලය තවමත් එහි බලාගාර සඳහා ඉන්ධන සැපයුම් ගිවිසුම් අත්සන් කර නොමැති බවත්, 2026 පෙබරවාරි 21 වැනිදාට පෙර ගිවිසුම් අවසන් කළ යුතු බවට බලාත්මක කිරීමේ නියෝගයක් නිකුත් කර ඇති බවත් නියාමකයා පෙන්වා දුන්නේය.

පුරෝකථනයේ භාවිත කරන ඉන්ධන මිල ගණන් ලංකා ඛනිජ තෙල් සංස්ථාව විසින් සපයන ලද ඇස්තමේන්තු මත පදනම් වන බව ද කොමිසම කියයි.

ස්වේච්ඡා විශ්‍රාම වැටුප් යෝජනා ක්‍රම, රක්ෂණ සංචිත අරමුදල් සහ විදුලකපාය මූලස්ථාන ව්‍යාපෘතියට අදාළ ගෙවීම් ඇතුළුව තවදුරටත් සත්‍යාපනය අවශ්‍ය වන සම්ප්‍රේෂණ සහ බෙදා හැරීමේ වියදම්වල පිරිවැය අයිතම කිහිපයක් ශ්‍රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව විසින් හඳුනාගෙන ඇත.

බෙදාහැරීමේ වියදම්වලට නිම නොකළ ව්‍යාපෘතියකට සම්බන්ධ වියදම් සහ පෙර වසරවල ප්‍රාග්ධන වියදම් ගැලපීම් ද ඇතුළත් වන අතර ඒවා සමාලෝචනයෙන් පසු අඩු කිරීම්වලට යටත් විය හැකිය.

ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය මූල්‍ය වියදම් සඳහා රුපියල් බිලියන 7.9ක් ඇතුළත් කර ඇත.

ඒවා අතර:

පසුගිය ණයවලට සම්බන්ධ කාරක ප්‍රාග්ධන ණය ආපසු ගෙවීම සඳහා රුපියල් බිලියන 3.7

Sojitz Kelanitissa (Pvt) Ltd සමඟ බේරුම්කරණ විසඳුමක් සඳහා රුපියල් බිලියන 1.3

රුපියල් බිලියන 1.095ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති අධි අයිරා සඳහා පොළිය

සියලුම සංරචක පාරිභෝගිකයන්ට ලබා දිය යුතුද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා මෙම සංඛ්‍යා පරීක්ෂා කරන බව කොමිසම ප්‍රකාශ කරයි.

යෝජනාව යටතේ, ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය 13.56% ගාස්තු වැඩිවීම සියලුම පාරිභෝගික කාණ්ඩ හරහා ඒකාකාරව යෙදීමට යෝජනා කර ඇත.

එනම් සෑම විදුලි බිලක්ම වත්මන් මට්ටම්වලින් එකම ප්‍රතිශතයකින් ඉහළ යනු ඇත.

ශ්‍රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව පැවසුවේ එහි මූලික විශ්ලේෂණය පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්‍ය ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක් හඳුනාගෙන ඇති බවත්, ගාස්තු සංශෝධනය අවසන් කිරීමට පෙර කාර්යක්ෂමතාව වැඩි දියුණු කිරීමට සහ පිරිවැය අඩු කිරීමට යෝජනා ඉදිරිපත් කිරීමට පාර්ශ්වකරුවන්ට ආරාධනා කර ඇති බවත්ය.

මහජන ඉදිරිපත් කිරීම් සමාලෝචනය කිරීමෙන් සහ ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය විසින් සපයන ලද පිරිවැය දත්ත සත්‍යාපනය කිරීමෙන් පසු කොමිසම අවසන් තීරණයක් ගනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.