2026 වසර සඳහා වූ ශරීර විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය කාල් ඩයිසරොත් (Karl Deisseroth), පීටර් හෙගමන් (Peter Hegemann) සහ ජෝර්ජ් නාගල් (Georg Nagel) යන විද්‍යාඥයන් තිදෙනා වෙත සමව පිරිනමා ඇත.

ස්නායු විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ දැවැන්ත පෙරළියක් සිදුකරමින්, ජීවමාන මොළය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා පර්යේෂකයන්ට අසමසම මෙවලමක් ලබාදුන් ‘ආලෝක-සංවේදී අයන නාලිකා සහ ඔප්ටෝජෙනෙටික්ස් (Optogenetics)’ පිළිබඳ ඔවුන්ගේ පුරෝගාමී සෙවීම් අගයමින් මෙම සම්මානය හිමිවිය.

කැරොලින්ස්කා ආයතනයේ නොබෙල් මණ්ඩලය සඳුදා මෙම සම්මානය ප්‍රකාශයට පත්කරමින් කියාසිටියේ, ආලෝකය භාවිතයෙන් තනි ස්නායු සෛල සක්‍රිය සහ අක්‍රිය කිරීමටත්, එම සෛල මගින් මතකය, හැඟීම් සහ හැසිරීම් කෙරෙහි බලපාන ආකාරය නිරීක්ෂණය කිරීමටත් අවස්ථාව උදාකර දුන් සොයාගැනීම් වෙනුවෙන් මෙම විද්‍යාඥයන් තිදෙනා ඇගයීමට ලක්කළ බවයි.

නොබෙල් ත්‍යාග කමිටුවට අනුව, මෙම පර්යේෂණ ගමන ආරම්භ වූයේ ඒකසෛලීය ඇල්ගී විශේෂයන්හි පවතින ‘චැනල්රොඩොප්සින්’ (channelrhodopsin) නමැති සුවිශේෂී ප්‍රෝටීනය සොයාගත් පීටර් හෙගමන් සහ ජෝර්ජ් නාගල්ගේ පර්යේෂණ සමගිනි.

මෙම ප්‍රෝටීනය අඩංගු සෛල ආලෝකයට සංවේදී වන බව පෙන්වාදුන් ඔවුහු, ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන් අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා සම්පූර්ණයෙන්ම නව්‍ය ප්‍රවේශයකට දොරටු විවර කළහ.

එම සොයාගැනීම පදනම් කරගනිමින්, කාල් ඩයිසරොත් විසින් මීයන්ගේ ස්නායු සෛල වෙත චැනල්රොඩොප්සින් ජානය ඇතුළත් කළ අතර, නිල් පැහැති ආලෝකය භාවිතයෙන් ස්නායු සංඥා උත්තේජනය කිරීමට සාර්ථකව සමත් විය.

පසුව ඔහු මෙම තාක්ෂණය ජීවමාන මීයන්ගේ මොළය තුළ භාවිත කළ හැකි බව පෙන්වාදුන් අතර, එය වර්තමානයේ ‘ඔප්ටෝජෙනෙටික්ස්’ ලෙස හැඳින්වෙන විප්ලවීය ක්ෂේත්‍රයට අඩිතාලම දැමීය.