රසදිය සඳහා වෘත්තීය නිරාවරණයක් නොමැති මෙරට කාන්තාවන්ගේ හිසකෙස්වල එම විෂ සහිත ලෝහය භයානක ලෙස ඉහළ මට්ටමින් වාර්තා වී ඇති බව නව අධ්‍යයනයකින් හෙළි වී තිබේ.

මෙම තත්ත්වය අඩු ගුණාත්මක ගල් අඟුරු දහනය හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ සිදුවන පරිසර දූෂණය සහ මහජන සෞඛ්‍යය පිළිබඳ කණස්සල්ල තවදුරටත් ඉහළ නැංවීමට හේතු වී ඇත.

පාරිසරික යුක්තිය සඳහා වූ මධ්‍යස්ථානයේ සභාපති සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ උපදේශක හේමන්ත විතානගේ පැවසුවේ, අඩු ගුණාත්මක ගල් අඟුරු දහනය කිරීමේදී නිකුත් වන රසදිය පරිසරයේ සහ සාගර ජීවීන් තුළ සමුච්චය වීම සහ අවසානයේ ආහාර ප්‍රභවයන් හරහා මිනිස් සිරුරට ඇතුළු වීම අතර ඇති විය හැකි සම්බන්ධයක් මෙම සොයාගැනීම් මගින් පෙන්වා දෙන බවයි.

වයස අවුරුදු 18ත් 44ත් අතර කාන්තාවන් 28 දෙනෙකුගේ හිසකෙස්වල රසදිය මට්ටම 1 ppm ඉක්මවන බව අධ්‍යයනයෙන් හෙළි වී ඇත.

1 ppm යනු 2000 දී එක්සත් ජනපද ජාතික පර්යේෂණ කවුන්සිලය විසින් ස්ථාපිත කරන ලද යොමු මාත්‍රාවයි.

වාර්තා වූ ඉහළම මට්ටම 15.584ppm දක්වා ළඟා වූ අතර, එය සෘජු වෘත්තීය සම්බන්ධතා නොමැති ප්‍රජාවන්හි නිරාවරණ මට්ටම් පිළිබඳ බරපතළ කණස්සල්ල මතු කරයි.

කාර්මික දූෂණය සහ ගල් අඟුරු ගුණාත්මකභාවය සම්බන්ධ ගැටළු දිගු කලක් තිස්සේ මතු වී ඇති බවත්, 0.01 ලෙස සකසා ඇති පාරිසරික ආරක්ෂණ බලපත්‍ර ප්‍රමිතීන් එවැනි විමෝචන නියාමනය කිරීම සඳහා අදහස් කරන බවත් විතානගේ පැවසීය.

ගල් අඟුරු ආනයනය කරන විට රසදිය අන්තර්ගතය පිළිබඳ පැහැදිලි තොරතුරු ලබා දී නොමැති බව ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.

නොරොච්චෝලේ, පනිඅඩිය, නාරක්කල්ලිය සහ පුත්තලම කලපු ප්‍රදේශය අවට ප්‍රජාව දැනටමත් භයානක මට්ටමින් රසදියවලට නිරාවරණය විය හැකි බවට ඔහු තවදුරටත් අනතුරු ඇඟවීය.

ඔහුට අනුව, පාරිසරික යුක්තිය සඳහා වූ මධ්‍යස්ථානයේ අධ්‍යයනය කලපු මාළු පරිභෝජනය හරහා රසදිය දූෂණය වීම කෙරෙහි ද අවධානය යොමු කළ අතර, නොරොච්චෝලේ ගල් අඟුරු බලාගාරයෙන් නිකුත්වන අළු සමඟ ඇති විය හැකි සම්බන්ධතා ද ඇත.

හදිසි ක්‍රියාමාර්ගයක් ඉල්ලා සිටි විතානගේ, නිරාවරණයේ ප්‍රභවයන් හඳුනාගෙන තවදුරටත් දූෂණය වීම වැළැක්වීමට කටයුතු කරන ලෙස බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.

පවතින තත්ත්වය මිනමාටා හා සමාන අර්බුදයක් දක්වා වර්ධනය විය හැකි බවට අනතුරු ඇඟවීය.

මිනමාටා රෝගය යනු 1932 සිට 1968 දක්වා කාලය තුළ චිසෝ සංස්ථාව විසින් ජපානයේ මිනමාටා බොක්ක වෙත මුදා හරින ලද කාර්මික අපජලය හේතුවෙන් ඇතිවූ මෙතිල්මර්කරි විෂ වීම නිසා ඇතිවූ දරුණු ස්නායු රෝගයකි.

මිනමාටා සම්මුතියට අත්සන් තැබූ රටක් ලෙස, ශ්‍රී ලංකාව රසදිය ප්‍රභවයන් ඉවත් කිරීමට බැඳී සිටින බව ඔහු පැවසූ අතර, 2020 වන විට රට එසේ කිරීමට කැපවී සිටි බව ද පැවසීය.

මේ අතර, ගල් අඟුරු භාවිතයේ පුළුල් පාරිසරික බලපෑම පිළිබඳ වෛද්‍ය විශේෂඥයන් විසින් ද කණස්සල්ල පළ කර ඇත.

ප්‍රමිතියෙන් තොර ගල් අඟුරු භාවිතය වෙරළබඩ ජලයේ සහ කලපුවල දක්නට ලැබෙන මත්ස්‍යයන්ගේ රසදිය මට්ටම ඉහළ යෑමට දායක විය හැකි බවත්, එමඟින් පාරිභෝගිකයන්ට සෞඛ්‍ය අවදානම් ඇති විය හැකි බවත් වෛද්‍ය චමල් සංජීව අනතුරු ඇඟවීය.

දහනය කිරීමේදී නිකුත් කරන රසදිය සමුද්‍ර ජීවීන් තුළ එකතු වී ආහාර දාමයට ඇතුළු විය හැකි බවත් වෛද්‍ය සංජීව අනතුරු ඇඟවීය.

මාළුන්ගේ රසදිය මට්ටම ඉහළ යෑමට දායක විය හැකි සාධකයක් ලෙස වෙරළ තීරයේ අතීත සමුද්‍රීය සිදුවීම් ද ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.

ප්‍රමිතියෙන් තොර ගල් අඟුරුවලින් නිකුත් වන විමෝචනය පිළිබඳ පුළුල් අධ්‍යයනයක් සිදු කර වාර්තාවක් නිකුත් කරන ලෙස මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියෙන් නැවත නැවතත් ඉල්ලා සිටි නමුත් මෙතෙක් කිසිදු ප්‍රතිචාරයක් ලැබී නොමැති බව ඔහු පැවසීය.

නොරොච්චෝලේ ගල් අඟුරු බලාගාරයේ පෙර අධ්‍යයනයන් මගින් පෙර ගල් අඟුරු ආනයනයන්ගෙන් සැළකිව යුතු රසදිය විමෝචනයක් අනාවරණය නොවූ බව පිළිගන්නා අතරම, වත්මන් ගල් අඟුරු සැපයුම් විවිධ අවදානම් ඇති කළ හැකි බවට ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.

සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයෙන් ප්‍රතිචාරයක් නොමැතිකම පිළිබඳ ද ඔහු කණස්සල්ල පළ කළ අතර, අඩු ගුණාත්මක ගල් අඟුරු මත අඛණ්ඩව රඳා පැවතීම බරපතළ පාරිසරික, ආර්ථික සහ මහජන සෞඛ්‍ය ප්‍රතිවිපාක ඇති කළ හැකි බවට අනතුරු ඇඟවීය.

වර්ධනය වන කණස්සල්ලට අමතරව, ශ්‍රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව විසින් නිකුත් කරන ලද වාර්තාවකින් සොයාගෙන ඇත්තේ නොරොච්චෝලේ ගල් අඟුරු බලාගාරයෙන් ප්‍රධාන දූෂක විමෝචනයන් අවසර ලත් සීමාවන් තුළ පැවතුනද, මෑත මිනුම්වලදී සැළකිව යුතු ලෙස වැඩි වී ඇති බවයි.

2026 පෙබරවාරි මාසයේ සංසන්දනාත්මක දත්ත මගින් කාබන් මොනොක්සයිඩ්, නයිට්‍රජන් ඔක්සයිඩ්, නයිට්‍රජන් ඩයොක්සයිඩ්, අංශු ද්‍රව්‍ය සහ සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් ඇතුළු ඒකක 1 සහ 3 සඳහා විමෝචන මට්ටම්වල සැළකිව යුතු ඉහළ යෑමක් පෙන්නුම් කරයි.

මෙම වැඩිවීම් තිබියදීත්, වාර්තාව අවධාරණය කළේ සියලුම විමෝචන පාරිසරික ආරක්ෂණ බලපත්‍ර සීමාවන් තුළ පවතින බවයි.

කෙසේවෙතත්, වත්මන් ගල් අඟුරු සැපයුම් භාවිත කිරීමෙන් පසු විමෝචනය ඉහළ යෑමේ ප්‍රවණතාව, බලාගාරය නියාමන ප්‍රමිතීන් තුළ ක්‍රියාත්මක වීම අඛණ්ඩව කරගෙන ගියද, ඉන්ධනවල ගුණාත්මකභාවය සහ එහි දිගුකාලීන පාරිසරික බලපෑම පිළිබඳ නැවුම් ප්‍රශ්න මතුකර තිබේ.