2025 වසරේ මුල් භාගයේදී රජයේ මූල්‍ය තත්ත්වය සැළකිව යුතු ලෙස ශක්තිමත් වී තිබේ.

ප්‍රදාන හැර රටේ මුළු ආදායම පසුගිය වසරේ එම කාලය තුළ පැවති රුපියල් බිලියන 1,860.6 සිට රුපියල් බිලියන 2,321.7 දක්වා සියයට 24.8කින් ඉහළ ගොස් ඇත.

2025 සඳහා වාර්ෂික ඇස්තමේන්තුවෙන් සියයට 46.8ක් ලබා ගන්නා මෙම කාර්ය සාධනයට, බදු ආදායමේ සියයට 25.9ක වැඩිවීමක් ඇතුළත්ය.

මාස හයක කාලය සඳහා බදු එකතු කිරීම් රුපියල් බිලියන 2,152.1ක් වූ අතර එය 2024 වසරේ මුල් භාගයේදී එකතු කරන ලද රුපියල් බිලියන 1,709.3ට වඩා සැළකිව යුතු වැඩිවීමකි.

ශක්තිමත් කාර්ය සාධනයට හේතු වී ඇත්තේ අඛණ්ඩ, ප්‍රතිපත්තිමය මූල්‍ය ඒකාබද්ධ කිරීමේ පියවරයන් සහ වැඩිදියුණු කළ ආදායම් පරිපාලනයේ පූර්ණ බලපෑමයි.

දේශීය ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම්වල පුනර්ජීවනයක් සහ වාහන ආනයන තහනම ඉවත් කිරීම ඇතුළුව ආනයන සීමාවන් ඉවත් කිරීම ද මේ සඳහා සැළකිව යුතු තල්ලුවක් ලබා දුන්නේය.

එකතු කළ අගය මත බද්ද (VAT) විශාලතම තනි ආදායම් මාර්ගය ලෙස පැවතුන අතර, එය මුළු බදු ප්‍රවාහනයෙන් සියයට 34කට දායක විය.

වැට් බදු එකතු කිරීම් සැළකිව යුතු ලෙස සියයට 27.6කින් වර්ධනය වී රුපියල් බිලියන 787.3ක් විය.

ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් පුළුල් වීම සහ වැට් අනුපාතය සියයට 18 දක්වා ඉහළ යෑම සහ ලියාපදිංචි සීමාව අඩු කිරීම වැනි ප්‍රතිපත්ති වෙනස්කම් හේතුවෙන් දේශීය වැට් බදු සියයට 22.6කින් රුපියල් බිලියන 433.4ක් දක්වා ඉහළ යෑමට සහාය විය.

ආනයන සඳහා වැට් බදු සියයට 34.3කින් රුපියල් බිලියන 354.0ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර එය මෝටර් රථ ආනයන නීති ලිහිල් කිරීම සෘජුවම පිළිබිඹු කරයි.

ආදායම් බදුවලින් ලැබෙන ආදායම රුපියල් බිලියන 488.5ක් විය.

මෙම වර්ධනයට හේතු වූයේ වැඩිදියුණු කළ අනුකූලතා පියවර මගින් සහාය ලබා දුන් ඉහළ ආයතනික ආදායම් බදු (CIT) සහ උසස් පෞද්ගලික ආදායම් බදු (APIT) ගෙවීම් ය.

උසස් පෞද්ගලික ආදායම් බදු ගෙවීම් සියයට 13.2කින් රුපියල් බිලියන 35කින් ඉහළ ගොස් බිලියන 113.4ක් වූ අතර, පෞද්ගලික ආදායම් බදු (PIT) එකතු කිරීම් සියයට 37.4කින් ඉහළ ගොස් රුපියල් බිලියන 30.7ක් විය.

පොලී මත රඳවා ගැනීමේ බද්දෙන් ලැබෙන ආදායම රුපියල් බිලියන 86.1 දක්වා සියයට 1.2ක සුළු අඩුවීමක් දක්නට ලැබුණු අතර, එය මහ බැංකුවේ පොලී අනුපාත කප්පාදු මාලාවට හේතු වූ වෙනසක් විය.

රේගු බද්දේ වඩාත්ම වර්ධනයක් දක්නට ලැබුණු අතර එය සමස්තයක් ලෙස රුපියල් බිලියන 399.2ක් දක්වා සියයට 41.4කින් ඉහළ ගියේය.

2025 පෙබරවාරි මාසයේ සිට බලපැවැත්වෙන පරිදි මෝටර් රථ සඳහා ආනයන සීමාවන් ඉවත් කිරීම මගින් මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ සිදු විය.

ප්‍මෝටර් රථ සඳහා බද්දෙන් ලැබෙන ආදායම සියයට 335.6කින් ඉහළ ගොස් 2025 මුල් මාස හය තුළ රුපියල් බිලියන 129.1ක් උපයා ඇත.

2024 එම කාලය තුළ උපයා තිබුණේ රුපියල් බිලියන 29.6කි.

ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදනවලින් ලැබෙන ආදායම ද සියයට 15.5කින් ඉහළ ගොස් රුපියල් බිලියන 112.0ක් වූ අතර, සුරාබදු සියයට 9.2කින් වර්ධනය වී රුපියල් බිලියන 108.2ක් විය.

සිගරට්වලින් ලැබෙන ආදායම සියයට 17.9කින් අඩු වී රුපියල් බිලියන 44.0ක් විය.

බාහිර වෙළඳාම සඳහා වන බදු මෙම ප්‍රවණතාව පිළිබිඹු කළ අතර, ආදායම සියයට 36.8කින් ඉහළ ගොස් රුපියල් බිලියන 298.4ක් විය.

රේගු ආනයන බද්ද (CID) රුපියල් බිලියන 94.0ක් දක්වා සියයට 92.7කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, එයට මෝටර් රථ ආනයන සඳහා යොදන ලද නව සියයට 20ක රේගු ආනයන බද්ද සහ සියයට 50ක අධිභාරය ද හේතු විය.

අර්තාපල් සහ ළූණු මෙන්ම ලුණු සහ සහල් ආනයනය වැනි අයිතම සඳහා අනුපාත වැඩිවීම් මගින් ඉහළ නංවන ලද විශේෂ වෙළඳ භාණ්ඩ බද්ද (SCL) සියයට 70.5කින් ඉහළ ගොස් රුපියල් බිලියන 77.6ක් විය.

සමාජ ආරක්ෂණ දායකත්ව බද්දෙන් (SSCL) ලැබෙන ආදායම ද සියයට 18.7කින් වර්ධනය වී රුපියල් බිලියන 141.6ක් විය.

බදු නොවන ආදායම ද ධනාත්මක මූල්‍ය චිත්‍රයට දායක වූ අතර එය සියයට 12.1කින් වර්ධනය වී රුපියල් බිලියන 169.6ක් විය.

මෙයට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වූයේ පොලී ආදායම, දඩ මුදල්, ගාස්තු සහ ගාස්තුවලින් ලැබෙන ඉහළ එකතු කිරීම් මෙන්ම සමාජ ආරක්ෂණ දායකත්වයන් වැඩි වීමයි.