පරිපාලනමය කාරණයකදී විවාහක තත්ත්වය තහවුරු කිරීම සඳහා විවාහ සහතිකයක් ඉදිරිපත් කරන විට, එම සහතිකය විවාහයේ පැවැත්ම පිළිබඳ මූලික සාක්ෂියක් බවත් ඒ අනුව, නිසි අධිකරණයක් විසින් නිකුත් කරන ලද නියෝගයක් හෝ ප්‍රකාශයක් නොමැති විට, එවැනි විවාහයක වලංගුභාවය හෝ අවලංගුභාවය තීරණය කිරීමට කිසිදු පරිපාලන අධිකාරියකට හෝ නිලධාරියකුට බලයක් නොමැති බවත් අභියාචනාධිකරණය තීන්දු කර තිබේ.

අධිකරණය ඉදිරියේ ගොනු කරන ලද රිට් අයදුම්පතක තීරණය දෙමින් විනිසුරු ධම්මික ගනේපොල සහ විනිසුරු ආදිත්‍ය පටබැඳිගේ යන අභියාචනාධිකරණ විනිසුරු මඩුල්ල විසින් මෙම තීන්දුව ලබා දෙන ලදී.

විවාහයක වලංගුභාවය, ශුන්‍යතාව හෝ විසුරුවා හැරීම තීරණය කිරීම නිසි අධිකරණයක, එනම් පවුල් අධිකරණයේ (දිස්ත්‍රික් අධිකරණයේ) අධිකරණ බලයට පමණක් අයත් වන බවත්, ඊට පටහැනිව අධිකරණ ප්‍රකාශයක් නොමැති විට, පුද්ගලයකුගේ විවාහක තත්ත්වය තහවුරු කිරීම සඳහා මූලික අදියරේදී විවාහ සහතිකයක් ප්‍රමාණවත් බවත් අධිකරණය නිරීක්ෂණය කළේය.

මෙම රිට් අයදුම්පත ගොනු කර තිබුණේ අනුරාධපුර ගලෙන්බිඳුණුවැව පදිංචි අශිලා රණසිංහ නම් පෙත්සම්කාරියක් විසිනි.

ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල්, අනුරාධපුර අන්තර් පළාත් ඉඩම් කොමසාරිස් සහ ගලෙන්බිඳුණුවැව ප්‍රාදේශීය ලේකම් එහි වගඋත්තරකරුවන් ලෙස නම් කර ඇත.

පෙත්සම්කාරිය තම පියා සහ සුළු මව විසින් කලින් සන්තකයේ තබාගෙන නඩත්තු කරන ලද රජයේ ඉඩම් දෙකක් සඳහා දිගුකාලීන බදු අයිතිවාසිකම් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීමෙන් පසුව ඇති වූ ගැටළු අනුව මෙම පෙත්සම ගොනුකර තිබිණි.

අධිකරණයට ඉදිරිපත් කරන ලද කරුණුවලට අනුව, පෙත්සම්කරුගේ පියා මුලින්ම විවාහ වී ඇත්තේ 1973 දී වන අතර පසුව 1984 දී දෙවැනි විවාහයකට එළඹ ඇත.

දෙවැනි බිරිඳ දිගුකාලීන රජයේ ඉඩම් බදු සඳහා අනුමැතිය ලබාගෙන තිබිණි.

ඇගේ මරණයෙන් පසු, පෙත්සම්කරුගේ පියාට එම ඉඩම් සම්බන්ධ අනුමැතිය ලබා දී තිබී ඇත.

පෙත්සම්කාරියගේ පියාගේ මරණයෙන් පසු, ඇය ඉඩම්වල පදිංචිව සිටීම සහ නඩත්තු කිරීම අඛණ්ඩව කරගෙන ගිය අතර පසුව බදු අයිතිවාසිකම් ලබා ගැනීමට ඉල්ලුම් කර තිබේ.

කෙසේවෙතත්, පෙත්සම්කරුගේ පියා දෙවැනි විවාහයට එළඹීමට පෙර ඔහුගේ පළමු බිරිඳ නීත්‍යනුකූලව දික්කසාද කර තිබේද යන්න පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතු කරමින් බලධාරීන් බදු ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට ගෙන යෑම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.

පෙත්සම්කාරියගේ මව ද තවදුරටත් ජීවතුන් අතර නොමැති බැවින් දික්කසාදය පිළිබඳ කිසිදු සාක්ෂියක් පෙත්සම්කාරියට තිබී නැත.

දෙවැනි විවාහය නීත්‍යනුකූලව වලංගු නොවිය හැකි බවට වන ස්ථාවරය යටතේ පෙත්සම්කාරියගේ පියාට ලබා දී ඇති පෙර අනුමැතීන් අවලංගු කිරීමට බලධාරීන් තීරණය කර ඇත.

අභියාචනාධිකරණය තීරණය කළේ, ප්‍රතිචාර දක්වන බලධාරීන් විවාහයක වලංගුභාවය තීරණය කිරීමට උත්සාහ කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ නීතිමය බලතලවලින් පිටත ක්‍රියා කර ඇති බවයි.

විවාහයක වලංගුභාවය, ශුන්‍යතාව හෝ විසුරුවා හැරීම තීරණය කිරීම නිසි අධිකරණයක සුවිශේෂී අධිකරණ බලයට අයත් කාරණයක් බවත්, පරිපාලන බලධාරීන්ගේ බලතලවලට අයත් නොවන බවත් අභියාචනාධිකරණය අවධාරණය කර තිබේ.

විවාහ සහතිකය එවැනි විවාහයක පැවැත්ම පිළිබඳ මූලික වශයෙන් පෙනෙන සාක්ෂිය බව විවාහ ලියාපදිංචි කිරීමේ ආඥා පනතේ 52 වැනි වගන්තිය ගැන සඳහන් කරමින් විනිසුරු පටබැඳිගේ පැවසීය.

විනිසුරු අචල වෙන්ගප්පුලි විසින් මෑතකදී ලබා දුන් හඩ්සන් සමරසිංහ එදිරිව තිලකා වදසිංහ ලියනරත්නගේ (ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ අභියාචනා අංක 22/2020) නඩුවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව ද විනිසුරු ආදිත්‍ය පටබැඳිගේ සඳහන් කළ අතර, විවාහ සහතිකයකින් සනාථ වන විවාහයක් නිසි අධිකරණයක් විසින් නිකුත් කරන ලද ශුන්‍යතා නියෝගයක් මගින් අවලංගු කරන තෙක් නීතියෙන් වලංගු බව නිරීක්ෂණය කළේය.

ඒ අනුව, පෙත්සම්කරුගේ පියාගේ දෙවැනි විවාහයේ වලංගුභාවය ප්‍රශ්න කිරීමේදී වගඋත්තරකරුවන් අධිකරණ බලයකින් තොරව ක්‍රියා කර ඇති බවත්, එබැවින් පරිපාලන තීරණය අතිශයෝක්තියක් බවත්, නීති විරෝධී බවත් අවලංගු කිරීමට බැඳී සිටින බවත් අභියාචනාධිකරණය තීරණය කළේය.