August 30, 2026

ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම හේතුවෙන් හිමාල පර්වත වැටිය මුහුණදෙමින් සිටින දැඩි පාරිසරික තර්ජනය පිළිබඳව නේපාල විදේශ අමාත්‍ය ශිෂීර් ඛානල් සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ ප්‍රධානී සයිමන් ස්ටීල් සෙනසුරාදා (අගෝස්තු 29) දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් සිදුකර තිබේ. චීන මායිම ආසන්නයේ සිදුවූ මාරාන්තික ගංවතුර තත්ත්වයෙන් පසු අතුරුදහන් වූ දහස් සංඛ්‍යාත පිරිසක් සෙවීමේ මෙහෙයුම් ක්‍රියාත්මක වන අතරතුර ඔවුන් මෙම අදහස් පළකළහ.

ඇමෙරිකානු භූ විද්‍යාත්මක සමීක්ෂණ ආයතනය පවසන්නේ හිමාලයානු උස් මායිම් ප්‍රදේශයේ සිදුවූ ග්ලැසියර කඩාවැටීමක් හේතුවෙන් මෙම දරුණු ජලගැලීම සිදුව ඇති බවයි. මේ වන විට පුද්ගලයින් 682 දෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර 3,000 කට ආසන්න පිරිසක් අතුරුදහන් වී ඇත.

මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් නේපාල විදේශ අමාත්‍ය ශිෂීර් ඛානල් පැවසුවේ, චීන විදේශ අමාත්‍ය වං යී සමඟ සාකච්ඡා කර ගංවතුර සහ ජල විද්‍යාත්මක දත්ත එසැණින් හුවමාරු කර ගැනීමට එකඟ වූ බවයි. චීනය ද චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප, ජල විද්‍යාත්මක දත්ත සහ පූර්ව අනතුරු ඇඟවීම් නේපාලයට ලබා දී ඇති බව සඳහන් කළේය.

නේපාලය ගෝලීය හරිතාගාර වායු විමෝචනය සඳහා දායක වන්නේ සියයට 0.01 ක් තරම් ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයකින් වුවද, දේශගුණික විපර්යාසවල දැඩි බලපෑමට ගොදුරු වන ප්‍රධාන රටක් බව පෙන්වාදුන් අමාත්‍යවරයා, හිමාලයානු පරිසර පද්ධතිය ආරක්ෂා කර ගැනීමට අන්තර්ජාතික ප්‍රජාවේ සහාය ඉල්ලා සිටියේය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ ප්‍රධානී සයිමන් ස්ටීල් සටහන් කළේ, ගල්අඟුරු, තෙල් සහ ගෑස් වැනි පොසිල ඉන්ධන අධික ලෙස දහනය කිරීම නිසා ඇතිවන ගෝලීය උණුසුම, හිමාලයානු ග්ලැසියර සීඝ්‍රයෙන් දියවීමට හේතු වී ඇති බවයි. මෙවැනි අනපේක්ෂිත ග්ලැසියර කඩාවැටීම් මගින් කඳුකර පරිසර පද්ධතිවල පවතින අවදානම් සහගත බව සහ එහි වෙසෙන අසරණ ජනතාව මුහුණ දෙන අභියෝග මැනවින් පැහැදිලි වන බව ද ඔහු වැඩිදුරටත් අවධාරණය කළේය.