ඉන්දියාවේ ‘තරන්ජෝත් රිසෝසස්’ සමාගමෙන් මිලදී ගත් පස්වන හදිසි ගල්අඟුරු තොගය, නියමිත අළු (ash) සහ දළ කැලරි වටිනාකම් (GCV) ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල නොවීම හේතුවෙන් පුත්තලම නැංගුරම්පොළෙන් ආපසු හරවා යැවීමට ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම පියවර ගෙන තිබේ.

ඒ අනුව, මෙරටට ගෙන්වූ හදිසි ගල්අඟුරු නැව් පහෙන් දෙකක්ම ලංකා ගල්අඟුරු සමාගමේ අවම ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල වී නොමැති අතර, පසුගිය වසරේ නොවැම්බර් මාසයේ සිට ලක්විජය බලාගාරයට ගල්අඟුරු සපයා ගැනීමට නොහැකිව පවතින අර්බුදකාරී තත්ත්වය මෙයින් තවදුරටත් උග්‍ර වී ඇත.

තරන්ජෝත් සමාගම විසින් එවන ලද පළමු ගල්අඟුරු තොගයේ ද නියමිත ප්‍රමාණයට වඩා අළු අන්තර්ගත වී තිබුණ ද, එහි කැලරි වටිනාකම (GCV) සතුටුදායක මට්ටමක තිබූ බැවින් එය භාරගැනීමට බලධාරීන් කටයුතු කර තිබිණි. එහෙත් මෙම පස්වන නැවේ තත්ත්වය ඊට වඩා බරපතළ වී තිබේ.

ඉදිරියේදී මුහුද රළු වන බැවින් ගල්අඟුරු ගොඩබෑමට අපහසු වන හෙයින්, ප්‍රතික්ෂේප වූ මෙම පස්වන ගල්අඟුරු තොගය වෙනුවට වෙනත් සුදුසු තොගයක් සැප්තැම්බර් මුල් සතියේදී ලබාදෙන ලෙස අදාළ සමාගමට දැනුම් දී ඇති බව බලශක්ති අමාත්‍යාංශයේ වැඩබලන ලේකම් ජී.එම්.ආර්.ඩී. අපොන්සු ප්‍රකාශ කර ඇත.

පසුගිය කාල වකවානුවල ද ගල්අඟුරු ප්‍රමිතිය පිළිබඳ ගැටලු තිබියදීම තරන්ජෝත් සමාගමට මෙම හදිසි ටෙන්ඩරය පිරිනමා ඇති බව ජාතික විගණන කාර්යාලය නිකුත් කළ 2025/26 ගල්අඟුරු ප්‍රසම්පාදනය පිළිබඳ විශේෂ වාර්තාවකින් හෙළිකර තිබේ.

ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම සමඟ ලියාපදිංචි වීමට පෙර ගතවූ මාස 36 තුළ, ලංකා ගල්අඟුරු සමාගම විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලබන අවම කැලරි සීමාව වන 5,900 kcal/kgට වඩා අඩු මට්ටමේ ගල්අඟුරු මෙට්‍රික් ටොන් 1,115,900 ක් මෙම සමාගම විසින් සපයා තිබූ බව එම වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.

ගල්අඟුරු නැව් පැමිණීමේ දැඩි ප්‍රමාදය හේතුවෙන් (2026 මාර්තු වන විට ගොඩබා තිබුණේ නැව් 12ක් පමණි) විදුලි බිඳවැටීම් වළක්වා ගැනීම සඳහා වහාම හදිසි මිලදී ගැනීම් සිදුකිරීමට මෙම වසරේ මාර්තු මාසයේදී කැබිනට් පත්‍රිකාවක් මගින් නිර්දේශ කර තිබිණි.

ඒ අනුව 2026 අප්‍රේල් සිට මැයි දක්වා කාලය තුළ ගල්අඟුරු මෙට්‍රික් ටොන් 300,000 ක් සැපයීම සඳහා තරන්ජෝත් සමාගම තෝරාගෙන තිබුණේ පිරිවැය සහ නැව් ගාස්තු සහිතව (C&F) මෙට්‍රික් ටොන් එකක් ඇමරිකානු ඩොලර් 142 කට හෝ නැවට පැටවීමේ මිල (FOB) ඩොලර් 118 කටය.

බලාපොරොත්තු වූ ප්‍රමිතිය සපුරාලීමට අපොහොසත් වූ ඉතිහාසයක් ඇති සමාගමකට මෙවැනි තීරණාත්මක හදිසි කොන්ත්‍රාත්තුවක් පැවරීම පිළිබඳව විගණන කාර්යාලය දැඩි කනස්සල්ල පළකර තිබේ.

මේ අතර, ශ්‍රී ලංකාවට බාල ප්‍රමිතියෙන් යුත් ගල්අඟුරු නැව් කිහිපයක්ම සැපයූ ‘ට්‍රයිඩන්ට් කෙම්ෆාර්’ (Trident Chemphar) සමාගමට අයත් තවත් ගල්අඟුරු නැවක තොග මේ දිනවල පුත්තලම ජැටියේදී ගොඩබාමින් පවතී.

සාමාන්‍යයෙන් මැයි මැද භාගය වන විට අවසන් වන මෙම ගොඩබෑම් ක්‍රියාවලිය, 2025/26 ට්‍රයිඩන්ට් කෙම්ෆාර් වාර ටෙන්ඩරයේ පැවති ගැටලු හේතුවෙන් මෙවර ජූලි මස මුල් සතිය දක්වාම දික්ගැස්සී ඇත.

මේ අතර, වැඩබලන ලේකම් අපොන්සුගේ නිල කාලය ජූලි 17 වැනිදායින් අවසන් වීමට නියමිත අතර, ඔහුව එම ධුරයේ ස්ථිර කරන්නේද නැතහොත් වෙනත් අයකු පත් කරන්නේද යන්න පිළිබඳව මෙතෙක් නිල තීරණයක් ගෙන නොමැත.

(The Sunday Times)