ට්‍රාන්ස්පේරන්සි මෝල්ඩීව්ස් (Transparency Maldives) ආයතනය, මාලදිවයිනේ සිවිල් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අවකාශය සීමා කිරීමේ මෑතකාලීන වර්ධනයන් පිළිබඳව, විශේෂයෙන්ම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් සහතික කර ඇති මාධ්‍ය නිදහස, අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ සහ රැස්වීමේ නිදහස සම්බන්ධයෙන් සිය දැඩි කනස්සල්ල ප්‍රකාශ කරයි.

අප්‍රේල් 27 වන දින, මාලදිවයින් පොලිස් සේවය විසින් ‘අදදු නිව්ස්’ (Adhadhu News) කාර්යාලය වැටලීය. නිලධාරීන් එම පරිශ්‍රයට ඇතුළු වූයේ අධිකරණ නියෝගයක් මතය.

පැය හතරක සෝදිසි කිරීමකින් අනතුරුව, පොලිසිය විසින් මාධ්‍යවේදීන්ගේ, අලෙවිකරණ කාර්ය මණ්ඩලයේ සහ පරිපාලන නිලධාරීන්ගේ ලැප්ටොප් පරිගණක සහ දෘඩ තැටි (hard drives) ඔවුන්ගේ භාරයට ගන්නා ලදී.

කාර්ය පටිපාටික අනුකූලතාවය පිළිබඳ කනස්සල්ල:
පරිශ්‍රයෙන් කිසිදු ද්‍රව්‍යයක් අත්අඩංගුවට ගැනීමට මෙම වරෙන්තුවෙන් අවසර දී නොමැති බව සෝදිසි කිරීම් අතරතුර ‘අදදු’ නීති කණ්ඩායම විසින් පැහැදිලිවම දන්වා සිටියද, පොලිසිය සෝදිසි කිරීම් සහ දේපල රාජසන්තක කිරීම් දිගටම කරගෙන ගියේය.

අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහය යටතේ, මාධ්‍ය දත්ත සම්බන්ධ සෝදිසි කිරීම් විශේෂිත නීතිමය ආරක්ෂාවන්ට යටත් වන අතර, ඕනෑම සෝදිසියක් හෝ පරීක්ෂාවකදී පිළිගත් මාධ්‍ය කර්මාන්ත ආයතනයක නියෝජිතයෙකු සිටීම අනිවාර්ය වේ.

එවැනි නියෝජිත සංවිධානයක් එහි නොසිටි බව ‘අදදු’ නීති කණ්ඩායම මාධ්‍ය වෙත තහවුරු කළ අතර, එය කාර්ය පටිපාටික අනුකූලතාවය පිළිබඳ බරපතල කනස්සල්ලක් මතු කරයි.

ස්ථාපිත සිවිල් මාධ්‍ය රෙගුලාසි යටතට වැටිය යුතු කරුණු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීමට අපරාධ නීති ප්‍රතිපාදන භාවිතා කිරීම පුවත්පත් කලාවේ ස්වාධීනත්වයට හානි කිරීමේ අවදානමක් පවතින අතර එය මාලදිවයිනේ මාධ්‍ය නිදහස පිළිබඳ භයානක පූර්වාදර්ශයක් සපයයි.

මාධ්‍ය ස්වාධීනත්වය සුරැකීමට සහ සුදුසු මාර්ග හරහා වගවීම සහතික කිරීමට අදහස් කරන ස්ථාපිත සිවිල් ක්‍රියා පටිපාටි මඟ හැරීමට බලධාරීන් කටයුතු කරන බවක් පෙනෙන්නට තිබීම කනස්සල්ලට කරුණකි.

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ආරක්ෂා කර ඇති අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීම: ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 28 වැනි වගන්තියේ සඳහන් වන්නේ “යම් පුද්ගලයෙකු විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද, ප්‍රචාරය කරන ලද හෝ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද කිසිදු තොරතුරක මූලාශ්‍රය හෙළි කිරීමට කිසිදු පුද්ගලයෙකුට බල කළ නොහැකි” බවයි.

කිසිදු විචාරයකින් තොරව උපාංග රාජසන්තක කිරීම මගින් මාධ්‍යවේදීන් සහ ඔවුන්ගේ තොරතුරු මූලාශ්‍ර බරපතල අවදානමකට ලක් වන අතර, විමර්ශනයට සම්බන්ධ නොවන දැනට කෙරෙමින් පවතින වැඩකටයුතු ද අනතුරේ හෙළීමටත්, තම මූලාශ්‍ර ආරක්ෂා කිරීමට මාධ්‍යවේදීන්ට ඇති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත අයිතිය හෑල්ලු කිරීමටත් ඉඩ ඇත.

තවද, වෙනම අධිකරණ නියෝග මගින් ‘අදදු’ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී හුසේන් ෆියාස් මූසා සහ කළමනාකාර කර්තෘ හසන් මොහොමඩ්ට විදේශ ගමන් තහනම් පනවා ඇති අතර, ඔවුන් දෙදෙනාම කැඳවා ඔවුන්ට එරෙහිව චෝදනා කිහිපයක් ගොනු කර ඇති බව වාර්තා වේ.

මෙය මාධ්‍ය නිදහස අපරාධයක් ලෙස සැලකීමට දරන උත්සාහයන් තවදුරටත් උත්සන්න වීමක් පෙන්නුම් කරයි.

මෙම වර්ධනයන් සිදුවන්නේ දැනට පවතින දේශපාලන විරෝධතා මධ්‍යයේ වන අතර, එහිදී ඇතැම් මාධ්‍ය ආයතන සඳහා සජීවී ආවරණ සීමා කිරීම් පනවා ඇති බවට වාර්තා වේ.

එමෙන්ම නීතිය බලාත්මක කරන නිලධාරීන් වැඩි වශයෙන් යෙදවීම සහ අනිසි ලෙස බලය භාවිතා කළ අවස්ථාවන් ද වාර්තා වී ඇත.

මාධ්‍යවේදීන්ට එරෙහිව අපරාධ නීති ක්‍රියාදාමයන් භාවිතා කිරීම, පැහැදිලි ලෙසම නීතිමය ක්‍රියා පටිපාටි උල්ලංඝනය කිරීම, මාධ්‍ය වාර්තාකරණයට බාධා කිරීම සහ රැස්වීම් පාලනය කිරීම යන මේ සියල්ල සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලනය, වගවීම සහ මහජන විශ්වාසය පළුදු කිරීමේ අවදානමක් සහිත සිවිල් අවකාශය හැකිලීමේ බරපතල ප්‍රවණතාවයක් පිළිබිඹු කරයි.