March 17, 2026
ඉරානය සමඟ සාකච්ඡා මගින් හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධියේ සිය යාත්රා සඳහා නැව්ගත කිරීමේ බාධා සමනය කරනු ඇතැයි තමන් බලාපොරොත්තු වන බව ඉන්දීය විදේශ අමාත්ය එස්. ජයිශංකර් පවසා තිබේ.
“මම මේ මොහොතේ ඔවුන් සමඟ කතා කරමින් සිටින අතර මගේ සාකච්ඡාවෙන් යම් ප්රතිඵල ලැබී තිබෙනවා,” ඔහු ෆිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් වෙත පැවසීය.
කෙසේවෙතත්, සියලුම ඉන්දියානු නැව් පටු ජල මාර්ගයක් හරහා ගමන් කිරීම සඳහා ‘බ්ලැන්කට් විධිවිධානයක්’ නොමැති බවත් අත්යවශ්ය තෙල් නැව්ගත කිරීම සඳහා වනු ඇති බවත් ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.
දිල්ලිය සහ ටෙහෙරාන් අතර සාකච්ඡා ප්රගතියෙන් පසු පසුගිය සෙනසුරාදා ඉන්දියානු ධජය සහිත ගෑස් ටැංකි දෙකක් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කළේය.
ඉන්දියානු ධජය සහිත යාත්රා විසි දෙකක් තවමත් නාලිකාව හරහා ගමන් කිරීමට අවසරය බලාපොරොත්තුවෙන් සිටී.
පෙබරවාරි 28 වැනිදා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය ඉරානයට ප්රහාර දියත් කිරීමෙන් ආරම්භ වූ මැද පෙරදිග යුද්ධය සමග ඉරානය සමුද්ර සන්ධිය හරහා නැව් ගමන් කිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ අවහිර කිරීමට හේතු විය.
ඉරානය ඊශ්රායලයට සහ ගල්ෆ් කලාපයේ එක්සත් ජනපද මිත්ර රාජ්යයන්ට ද ප්රහාර දියත් කර ඇති අතර ඒවා මිලිටරි නොවන ඉලක්ක දක්වා ව්යාප්ත වී ඇත.
හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය යනු ඉරානය සහ ඕමානය අතර පර්සියානු බොක්ක අරාබි මුහුද සමඟ සම්බන්ධ කරන පටු ජල මාර්ගයකි.
ලෝකයේ තෙල් හා ගෑස්වලින් පහෙන් එකක් පමණ මෙම මාර්ගය හරහා ගමන් කරයි.
ඉන්දියාවට මෙම නාලිකාව ඉතා වැදගත් වන්නේ එහි බොරතෙල් ආනයනයෙන් 40-50%ක් පමණ මෙම සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදුවන බැවිනි.
රටේ ද්රව ස්වාභාවික ගෑස් ආනයනයෙන් අඩක් පමණ සහ ද්රව පෙට්රෝලියම් ගෑස් නැව්ගත කිරීම් බොහොමයක් මේ හරහා සිදු කරයි.
පසුගිය දින කිහිපය තුළ ඉන්දියාව ඉවුම් පිහුම් ගෑස් සැපයුම්වල මිරිකීමක් සමඟ කටයුතු කරමින් සිටින අතර, එය දේශීය පාරිභෝගිකයන් භීතියට පත් කිරීමට හේතු වී ඇත.
ඇතැම් අවන්හල් තාවකාලිකව වසා දැමීමට ද මෙම තත්ත්වය මගින් බල කෙරිණි.
බොහෝ විට ටෙහෙරානය සමඟ රාජ්ය තාන්ත්රික කටයුතුවලින් පසුව, මෑත දිනවල නැව් කිහිපයක් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කිරීමට සමත් වී ඇත.
චීනයට සම්බන්ධ යාත්රාවලට යෑමට අවසර දී ඇති බව වාර්තා පවසයි.
ඉරාන බලධාරීන් සමඟ සාකච්ඡා කිරීමෙන් පසු තම යාත්රාවක් සමුද්ර සන්ධිය තරණය කළ බව තුර්කිය පවසා තිබේ.
ප්රංශය සහ ඉතාලිය ඇතුළු යුරෝපීය රජයන් ද රාජ්ය තාන්ත්රික විකල්ප ගවේෂණය කරමින් සිටී.
ටෙහෙරානය සමඟ ඉන්දියාවේ සාකච්ඡා දිගටම අඛණ්ඩව බව ජයශංකර් ෆිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් වෙත පැවසීය.
දිල්ලිය ඊශ්රායලය සමඟ සමීප සබඳතා පවත්වා ගෙන යන අතර එක්සත් ජනපදය සමඟ උපායමාර්ගික සහයෝගීතාවයක් වර්ධනය කරයි.
ඉරානය සමඟ දිගුකාලීන දේශපාලන හා ආර්ථික සබඳතා ද ඔවුන්ට ඇත.
ඉන්දියාව සංවාදයක් සඳහා සහ කලාපයේ වාණිජ නැව්ගත කිරීමේ ආරක්ෂාව සඳහා ඉල්ලා ඇත.
එය ගල්ෆ් බලශක්ති සැපයුම් මත රඳා පැවතීම සහ නැව් මාර්ග විවෘතව තබා ගැනීමට ඇති උනන්දුව යන දෙකම පිළිබිඹු කරයි.
මෙම අදහස් පළ වන්නේ එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධියට යුද නැව් යවන ලෙස එක්සත් රාජධානිය සහ චීනය ඇතුළු රටවලින් ඉල්ලා සිටීමත් සමඟය.
