March 17, 2026
හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ නාවික නිදහස සහතික කිරීමට උදව් කරන ලෙස එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් කළ ඉල්ලීම් යුරෝපීය නායකයන් ප්රතික්ෂේප කර තිබේ.
ඉරානයට එරෙහි එක්සත් ජනපද-ඊශ්රායල් යුද්ධය අතරතුර අහස උසට නැඟෙන තෙල් මිල සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කිරීම සඳහා යුරෝපීය සංගමයේ විදේශ අමාත්යවරුන් බ්රසල්ස් හි රැස්ව තිබිණි.
මෙම ගැටුමට අදාළ හමුදා මෙහෙයුම්වලට සම්බන්ධ වීමට බර්ලිනයට කිසිදු අදහසක් නොමැති බව ජර්මානු විදේශ අමාත්ය ජොහාන් වඩේෆුල් සඳුදා පැවසීය.
“ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය ඔවුන් එහි කරන දේ සහ අරමුණු අපට කියනු ඇතැයි අපි අපේක්ෂා කරනවා,” යනුවෙන් ඔහු බ්රසල්ස් හි රැස්වීමට පෙර වාර්තාකරුවන්ට පැවසීය.
ලෝකයේ තෙල් නැව්ගත කිරීම්වලින් පහෙන් එකක් පමණ ප්රවාහනය කරන ප්රධාන ගල්ෆ් ජල මාර්ගය සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා යුද නැව් යෙදවීමට නාවික සන්ධානයක් යොදවන ලෙස ට්රම්ප් ඉරිදා ඉල්ලා සිටීමෙන් පසුව හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ වගකීම් භාර ගැනීම සම්බන්ධයෙන් නේටෝව කිසිදු තීරණයක් ගෙන නොමැති බව වඩේෆුල් පැවසීය.
පෙබරවාරි 28 සිට පවතින යුද්ධයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස මෙම සමුද්ර සන්ධිය මූලික වශයෙන් වසා දමා ඇත.
ඉරානය මැදපෙරදිග පුරා මිසයිල සහ ඩ්රෝන යානා ප්රහාර එල්ල කරමින් ප්රතිප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර, ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළවල් කැළඹී තිබේ.
තෙල් හා ගෑස් මිල ඉහළ ගියද, ජල මාර්ගය සුරක්ෂිත කරන ලෙස ට්රම්ප් කළ ඉල්ලීම යුරෝපීය රටවල් කිහිපයකින් ප්රතික්ෂේප වී තිබේ.
ග්රීක රජයේ ප්රකාශක පැව්ලෝස් මරිනාකිස් සඳුදා ප්රකාශ කළේ ග්රීසිය හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ කිසිදු හමුදා මෙහෙයුමක නිරත නොවන බවයි.
ඉතාලිය එම ප්රදේශයේ කිසිදු නාවික මෙහෙයුමකට සම්බන්ධ නොවන බව ඉතාලි විදේශ අමාත්ය ඇන්ටෝනියෝ ටජානි පැවසුවේය.
කෙසේවෙතත්, ඉරානය සමඟ යුද්ධයකට යෑමට එක්සත් ජනපද-ඊශ්රායල තීරණයට මහාද්වීපය සහාය නොදැක්වුවද, සමුද්ර සන්ධියේ නාවික නිදහස සහතික කිරීමට උදව් කිරීම සම්බන්ධයෙන් යුරෝපය විවෘත මනසක් තබා ගත යුතු බව ඩෙන්මාර්ක විදේශ අමාත්ය ලාර්ස් ලොක්කේ රස්මුසන් පැවසීය.
“අපි ලෝකයට මුහුණ දිය යුත්තේ අපට අවශ්ය පරිදි නොව, පවතින ආකාරයටයි,” රස්මුසන් පවසා තිබේ.
මේ අතර, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීම සහ මැද පෙරදිග නාවික නිදහස යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා සාමූහික සැලැස්මක් මත වැඩ කරන බව එක්සත් රාජධානිය පැවසූ නමුත් එසේ කිරීම පහසු නොවනු ඇත.
යුරෝපා සංගමයේ විදේශ ප්රතිපත්ති ප්රධානී කාජා කල්ලස් බ්රසල්ස් හි රැස්වීමට පෙර වාර්තාකරුවන්ට පැවසුවේ යුරෝපා සංගමයට ජල මාර්ගය නැවත විවෘත කිරීම සඳහා දායක විය හැකි ආකාරය පිළිබඳ කණ්ඩායම් නායකයන් අවධානය යොමු කරන බවයි.
“අපි මුලින්ම සාමාජික රටවල් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධියේ කුමක් කිරීමට කැමතිද යන්න සාකච්ඡා කළ යුතුයි, ඇත්ත වශයෙන්ම, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය විවෘත කිරීමේ අවශ්යතා දැන් තිබෙනවා” යනුවෙන් ඇය පැවසුවාය.
තෙල් මිල බැරලයකට ඩොලර් 100කට වඩා ඉහල යෑමට සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීම හේතුවී ඇති බවත්, මොස්කව්හි බලශක්ති ආදායමෙන් බොහෝ දුරට අරමුදල් සපයන යුක්රේනයට එරෙහි රුසියාවේ යුද්ධයට ප්රතිලාභ ලබා දෙන බවත් කල්ලස් පැවසීය.
බ්රසල්ස් සිට වාර්තා කරමින් අල් ජසීරා හි ස්ටෙප් වාසන් පැවසුවේ පැහැදිලි දෙය නම් යුරෝපීය නායකයන් ට්රම්ප්ට හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීමට උදව් කරන ලෙස වැඩි වැඩියෙන් පීඩනයක් දෙන බවයි.
ඉරිදා ෆිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් පුවත්පත සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් ට්රම්ප් පැවසුවේ, සමුද්ර සන්ධියේ මිලිටරි මෙහෙයුමක් සඳහා වූ යෝජනාවට ප්රතිචාරයක් හෝ නිෂේධාත්මක ප්රතිචාරයක් නොලැබුනේ නම් නේටෝවට ‘ඉතා නරක’ අනාගතයකට මුහුණ දීමට සිදුවන බවයි.
රතු මුහුදේ යේමනයේ හූතිවරුන්ගේ ප්රහාරවලින් නැව් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා 2024 දී පිහිටුවන ලද කුඩා නාවික මෙහෙයුමක් වන ඇස්පයිඩ්ස් මෙහෙයුම යුරෝපා සංගමයට පුළුල් කළ හැකි බව ප්රංශය යෝජනා කර තිබේ.
දැනට එහි සෘජු අණ යටතේ ඉතාලි සහ ග්රීක නෞකාවක් ඇති අතර සහාය සඳහා ප්රංශ නෞකාවක් සහ තවත් ඉතාලි නෞකාවක් ද ඉල්ලා සිටිය හැකිය.
නමුත් මෙම අදහස පිළිබඳ සැක පළ කරන යුරෝපා සංගම් සාමාජිකයන් අතර ජර්මනිය ද සිටී.
“බලවත් ඇමරිකානු නාවික හමුදාවට කළ නොහැකි දේ යුරෝපීය නැව් අතලොස්සක් හෝ දෙකක් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ ස්ථානගත කිරීමෙන් ට්රම්ප් අපේක්ෂා කරන්නේ කුමක්ද ? මේක අපේ යුද්ධයක් නෙවෙයි. අපි ඒක පටන් අරන් නැහැ” යනුවෙන් ජර්මන් ආරක්ෂක අමාත්ය බොරිස් පිස්ටෝරියස් බර්ලිනයේදී පැවසීය.
නේටෝ සංවිධානයේ අනාගතය පිළිබඳ ට්රම්ප්ගේ අදහස් පිළිබඳව විමසූ විට, පිස්ටෝරියස් පැවසුවේ මෙම ගැටලුව මත සන්ධානය බිඳ වැටෙනු ඇතැයි තමන් අපේක්ෂා නොකළ බවයි
