ගල්ෆ් කලාපයේ සියලුම තෙල් හා ගෑස් අපනයනකරුවන් දින කිහිපයක් ඇතුළත නිෂ්පාදනය නතර කරනු ඇතැයි තමන් අපේක්ෂා කරන බවට කටාර්හි බලශක්ති අමාත්‍යවරයා අනතුරු ඇඟවීමෙන් පසු, වසර දෙකකට වැඩි කාලයක් තුළ තෙල් මිල වාර්තා කළ ඉහළම මට්ටමට පැමිණ තිබේ.

ගෝලීය බලශක්ති සැපයුම් සහ නැව් මාර්ගවල ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරන කලාපයක් වන මැද පෙරදිග දැනට පවතින ගැටුම ලෝකයේ ආර්ථිකයන් පහත හෙළීමට හේතු විය හැකි බව කටාර්හි බලශක්ති අමාත්‍ය සාද් අල්-කාබි ෆයිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් වෙත පවසා තිබේ.

බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් සිකුරාදා 9%කට වඩා ඉහළ ගොස් බැරලයකට ඩොලර් 93ක් වී තිබිණි.

එය 2023 සරත් සමයෙන් පසු වාර්තා වූ ඉහළම මට්ටමයි.

තෙල් මිල ඉහළ යෑම ඔබේ වාහනය පිරවීම සඳහා කොපමණ මුදලක් වැය වේද යන්න සම්බන්ධ ගැටලුවක් පමණක් නොවන අතර ආහාර සහ ආනයනික භාණ්ඩවල පිරිවැය කෙරෙහි ද පුළුල් බලපෑම් ඇති කළ හැකිය.

මේ සතියේ ද ඉහළ ගොස් ඇති පරිදි තෙල් හා ගෑස් මිල ඉහළ මට්ටමක පැවතුණහොත්, එය පුළුල් ලෙස පහත වැටීමේ ප්‍රවණතාවක් පවතින එක්සත් රාජධානිය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වැනි ප්‍රධාන ලෝක ආර්ථිකයන්හි උද්ධමනය ඇති කළ හැකි බවට අනතුරු ඇඟවීම් තිබේ.

ඉරාන ගැටුම ඉදිරි සති කිහිපය තුළ දිගටම පැවතුණහොත් තෙල් බැරලයක් ඩොලර් 150ක් විය හැකි බව කාබි පැවසීය.

“මෙම යුද්ධය සති කිහිපයක් පැවතුණහොත්, ලොව පුරා දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධනයට බලපායි. සෑම කෙනෙකුගේම බලශක්ති මිල ඉහළ යන්න පුළුවන්. සමහර නිෂ්පාදනවල හිඟයක් ඇති වෙන්න පුළුවන් සහ සැපයුම් කළ නොහැකි කර්මාන්තශාලා දාම බලපෑමට ලක්වෙනවා,” යනුවෙන් ඔහු ෆයිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් වෙත පැවසීය.

දැනටමත් පෙට්‍රල් සහ ඩීසල් මිල ඉහළ ගොස් ඇති බව එක්සත් රාජධානියේ පාරිභෝගිකයන් සිකුරාදා ප්‍රකාශ කර තිබිණි.

සෙනසුරාදා සිට එක්සත් රාජධානියේ පෙට්‍රල් මිල පැන්ස 3.7කින් සහ ඩීසල් පැන්ස 6කින් වැඩි වී ඇති අතර එය මාස 16ක ඉහළම අගයට ළඟා වී තිබේ.

එක්සත් රාජධානියේ තරඟකාරී නිරීක්ෂක අධිකාරිය පවසන්නේ ඉන්ධන පිරවුම්හල් මිල වර්ධනය වන ආකාරය සමීපව නිරීක්ෂණය කරන බවයි.

ගෘහස්ථ බලශක්ති බිල්පත් ද ඉහළ යා හැකි නමුත්, නියාමක Ofgem හි බලශක්ති මිල සීමාව දැනටමත් නියම කර ඇති බැවින් ජූලි මාසය වන තෙක් මෙය නොදැනෙනු ඇතැයි වාර්තා වේ.

වත්මන් අර්බුදය රුසියාව යුක්රේනය ආක්‍රමණය කිරීමට සමාන බලපෑමක් ඇති කළ හැකි බවට බියක් පැවතුනද, මේ දක්වා තෙල් හා ගෑස් මිල ඉහළ යෑම 2022 දී අත්විඳින ලද උපරිම මට්ටමට වඩා පහළින් පවතී.

බලශක්ති අමාත්‍යවරයාගේ අනතුරු ඇඟවීම් සම්බන්ධයෙන් Rystad Energy හි විශ්ලේෂක ජෝර්ජ් ලියොන් පවසා තිබුණේ පවතින තත්ත්වය ගෝලීය ආර්ථිකයට සැබෑ අවදානමක් ඇති කරන බවයි.

කටාර් යනු තෙල් සහ ද්‍රව ස්වාභාවික ගෑස් (LNG) නිෂ්පාදනය කරන ප්‍රධාන නිෂ්පාදකයෙක් සහ අපනයනකරුවෙකි.

මෙම සතියේ කටාර්එනර්ජි සමාගම තම පහසුකම්වලට එල්ල වූ මිලිටරි ප්‍රහාරවලින් පසුව ගෑස් නිෂ්පාදනය නතර කළ බව පැවසීය.

කටාර්එනර්ජි හි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියා ද වන කාබි පැවසුවේ යුද්ධය දැන් නතර වුවද, සාමාන්‍ය නිෂ්පාදනය නැවත ආරම්භ කිරීමට සතියක සිට මාස දක්වා ගතවනු ඇති බවයි.

ලෝකයේ තෙල් සැපයුමෙන් පහෙන් එකක් පමණ සාමාන්‍යයෙන් සෑම දිනකම හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා නැව්ගත කරනු ලැබේ.

පසුගිය සති අන්තයේ ඉරානය සමඟ එක්සත් ජනපද-ඊශ්‍රායල් යුද්ධය ආරම්භ වූ දා සිට මෙම පටු මාර්ගය හරහා ගමනාගමනය සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වී ඇත.

සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර කිරීම ගෝලීය වශයෙන් භාණ්ඩ හා සේවා මිල අධික කළ හැකි අතර, චීනය, ඉන්දියාව සහ ජපානය ඇතුළු ලොව විශාලතම ආර්ථිකයන් කිහිපයකට එමගින් පහර වැදිය හැක.

එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය සහ සෞදි අරාබිය යන රටවලට සමුද්‍ර සන්ධිය භාවිත නොකර තෙල් ප්‍රවාහනය කිරීමට හැකි වන පරිදි නල මාර්ග තිබේ.

නමුත් විශ්ලේෂකයින් අනතුරු අඟවා ඇත්තේ සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන නැව්වලට තර්ජන පවතින තරමට තෙල් මිල ඉහළ යනු ඇති බවයි.

ගල්ෆ් කලාපයේ රටවලට තෙල් අපනයනය කළ නොහැකි නම් ඔවුන්ට එය ගබඩා කිරීමට අවශ්‍ය වන බවත්, මෙම ගබඩාව අවසන් වූ විට නිෂ්පාදනය නතර කළ යුතු බවත් රයිස්ටැඩ් එනර්ජි හි ලියොන් පැවසීය.

ඔවුන් සතුව ඇති ගබඩා ප්‍රමාණය අනුව, එම ස්ථානයට ළඟා වීමට දින කිහිපයක් සහ සති කිහිපයක් අතර කාලයක් තිබේ.

බැරලයකට ඩොලර් 100 ඉක්මවන තෙල් මිල යථාර්ථවාදී අවස්ථාවක් වන නමුත් වැදගත් වන්නේ එම මට්ටමේ කොපමණ කාලයක් රැඳී පවතීද යන්නයි.

රුසියාව විසින් යුක්රේනය පූර්ණ පරිමාණයෙන් ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසුව සිදු වූවාක් මෙන්, එම අවස්ථාවේදී ලොව පුරා රජයන් ඔවුන්ගේ තෙල් සංචිත මුදා හැරීමට ඉඩ ඇත.