‘ෆයිව් අයිස්’ (Five Eyes) බුද්ධි සපයන පාර්ශ්වයන් අතර මෙතෙක් කල් වඩාත්ම දුර්වල පුරුක ලෙස ස සැලකුණු නවසීලන්තය, මේ වන විට චීනයේ තර්ජනයන්ට එරෙහිව වඩාත් දැඩි ස්ථාවරයකට පැමිණ සිටියි.

ඕස්ට්‍රේලියාවට පවා වඩා දැඩි ලෙස නවසීලන්තය බීජිං පාලනයේ ක්‍රියාකලාපයන් ප්‍රසිද්ධියේ විවේචනය කරන බවට රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයන් අතර මතයක් ගොඩනැගී ඇත.

නවසීලන්ත ආරක්ෂක බුද්ධි සේවය (NZSIS) මගින් නිකුත් කරන ලද නවතම වාර්ෂික තර්ජන ඇගයීම් වාර්තාව මගින් චීනයේ මෙම ක්‍රියාකලාපය සෘජුවම හෙළිදරව් කර තිබේ.

නවසීලන්තය සහ එහි පාර්ශවකරුවන් අභිබවා යාමේ අරමුණින් චීනය ඇතුළු රටවල් කිහිපයක ඔත්තු සේවා ඉතා සංවිධානාත්මක ලෙස තොරතුරු රැස්කිරීමේ නිරත වන බවත්, තීරණාත්මක සම්පත් පිළිබඳ තොරතුරු ලබා ගැනීමට දරන මෙම උත්සාහයන් කිසිසේත්ම සුළු කොට තැකිය නොහැකි බවත් එම වාර්තාවෙන් අනතුරු අඟවයි.

“නවසීලන්තයට එරෙහිව ඔත්තු බලන රාජ්‍යයන් කිහිපයක්ම හඳුනාගෙන ඇති අතර, ඉතා විශාල පරිමාණයෙන් එය සිදුකරන එකම රට චීන මහජන සමූහාණ්ඩුවයි,” යනුවෙන් එම වාර්තාවේ සඳහන් වේ.

පසුගිය වසර හතර පුරා, දේශපාලන හා ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රවලට බලපෑම් කිරීම, තොරතුරු ලබා ගැනීම සහ නවසීලන්තයේ වෙසෙන චීන ප්‍රජාව මර්දනය කිරීමට දරන උත්සාහයන් සම්බන්ධයෙන් නවසීලන්ත බුද්ධි අංශ දිගින් දිගටම අනතුරු අඟවා ඇත.

ඕස්ට්‍රේලියානු බුද්ධි අංශ ප්‍රධානී මයික් බර්ගස් සිය වාර්තාවලදී චීනයේ නම සෘජුව සඳහන් නොකළද, නවසීලන්තයේ මෙම දැඩි නීතිමය හා දේශපාලන ප්‍රකාශ සම්බන්ධයෙන් බීජිං පාලනය දැඩි නොසන්සුන්තාවයක පසුවෙයි.

නවසීලන්ත විදේශ අමාත්‍ය වින්ස්ටන් පීටර්ස් මහතා චීනය සම්බන්ධයෙන් කළ ප්‍රකාශයකට පසුගිය මාසයේදී බීජිං පාලනය සිය දැඩි විරෝධය පළ කළේය. එසේම, දශක ගණනාවක් තිස්සේ සිදුවූ පරිදි තායිවානයේ සංචාරය කළ නවසීලන්ත පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් සිව්දෙනෙකුට පසුගිය මාසයේදී චීනය විසින් සංචාරක තහනමක් ද පනවන ලදී.

ගෝලීය දේශපාලනයේ සිදුවන බලපෑම් නවසීලන්තයට ද සෘජුවම දැනෙන බව බුද්ධි සේවයේ අධ්‍යක්ෂ ජෙනරාල් ඇන්ඩෲ හැම්ප්ටන් පවසයි.

ශාන්තිකර සාගර කලාපයේ පිහිටීම, ඇන්ටාක්ටිකාවට ආසන්න බව සහ ගෝලීය වශයෙන් පවතින සබඳතා නිසා නවසීලන්තය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අතින් වැදගත් මෙන්ම විදේශීය බලපෑම්වලට ලක්වීමේ වැඩි ප්‍රවණතාවක් ඇති රටක් බවට පත්ව ඇත.