එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ පාලක ජාතික ජන බලවේගය පිළිබඳව සිදුකරන තක්සේරුවේ ස්වරය තරමක් ලිහිල් කර ඇති අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ ආයෝජන පරිසරය පිළිබඳ තක්සේරුවේ කිසිදු වෙනසක් සිදුකර නොමැත. Daily FT පුවත්පත මගින් එම දෙපාර්තමේන්තුවේ 2025 සහ 2026 ආයෝජන පරිසර ප්‍රකාශනයන් සංසන්දනය කරමින් පෙන්වාදෙන්නේ, ජාතික ජන බලවේගයේ නායකත්වයේ මතවාදයන් පිළිබඳව පැවැති සියලු සඳහන් කිරීම් ඉවත් කිරීමට පියවර ගෙන ඇති බවයි. කෙසේවෙතත්, ආයෝජන පරිසරය තවදුරටත් අභියෝගාත්මක මට්ටමක පවතින බවට වන නිගමනය සහ ඊට අදාළ විවේචන බොහොමයක් කිසිදු වෙනසකින් තොරව වචනයෙන් වචනය නැවත සඳහන් කර ඇත.

පසුගිය වසරේ ප්‍රකාශනය මගින් සඳහන් කර තිබුණේ ජාතික ජන බලවේගයේ නායකත්වයේ පැවැති “අතීත බටහිර විරෝධී, මාක්ස්වාදී බලපෑම සහිත මතවාදය” හේතුවෙන් බොහෝ ආයෝජකයන් පසුබා සිටි බවයි. එහෙත් 2026 ප්‍රකාශනය මගින් ආයෝජකයන්ගේ පසුබෑමට හේතුව ලෙස දක්වා ඇත්තේ නායකත්වය විසින් “රටේ වෙළඳපොළ විවෘතභාවය පිළිබඳව ලබාදෙන මිශ්‍ර පණිවිඩ” ය.

ජ්‍යෙෂ්ඨ රාජ්‍ය නිලධාරීන් පිළිබඳ විස්තර කිරීමද යම් තාක්දුරට මෘදු කර ඇත. “ඇතැම් ජ්‍යෙෂ්ඨ රජයේ නිලධාරීන් පෞද්ගලික අංශය මූලික කරගත් ආර්ථික වර්ධනය නිරන්තරයෙන් විවේචනය කරන අතර, රටේ යෝග්‍යතම ආයෝජන ආකෘතිය ලෙස රාජ්‍ය සන්තක සාමූහිකත්වය ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රවර්ධනය කරයි,” යනුවෙන් 2025 වාර්තාවේ සඳහන් වේ.

එහෙත් මෙවර වාර්තාවේ එය දැක්වෙන්නේ මෙසේය: “රජය විදේශීය ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීමට උත්සාහ කර ඇති අතරතුර, ඇතැම් ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන්හි කාර්යභාරය සහ ආර්ථික කටයුතු සඳහා රාජ්‍ය සහභාගීත්වය වැඩි කිරීම වෙනුවෙන් ප්‍රසිද්ධියේ පෙනීසිට ඇත.”

කෙසේවෙතත්, ආයෝජන පරිසරය පිළිබඳ එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ සමස්ත නිගමනය වෙනස් වී නොමැත. වාර්තා දෙකෙහිම ආයෝජන පරිසරය අභියෝගාත්මක ලෙස විස්තර කර ඇත. නියාමන අවිනිශ්චිතතාවය, නිලධාරීවාදී බාධාවන් සහ තෝරාගත් විනිවිදභාවය පිළිබඳ විවේචන මෙන්ම, සාධනීය ප්‍රකාශ නිකුත් කළද විවෘත ආයෝජන පරිසරයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා රජයේ ආයතනික ධාරිතාව තවදුරටත් සීමිත මට්ටමක පවතින බවට වන නිරීක්ෂණයද වෙනසකින් තොරව දක්වා තිබේ.

විශේෂයෙන්ම, ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම තනි අපනයන වෙළඳපොළ එක්සත් ජනපදය වන අතර, ආනයන බදු, පැරා-බදු සහ නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම් ඇතුළු වෙළඳ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳව තක්සේරුවේ අනෙකුත් ස්ථානයන්හි ප්‍රමුඛව සඳහන් කර තිබුණද, ශ්‍රී ලංකා අපනයනයන් සඳහා පනවා ඇති ඇමෙරිකානු බදු පිළිබඳව 2026 වාර්තාවේ කිසිදු සඳහන් කිරීමක් කර නොමැත.

2026 වාර්තාවේ විශාල කොටසක් පසුගිය වසරේ වාර්තාවෙන් වෙනසක් නැතිව හෝ සුළු සංශෝධන සහිතව ලබාගෙන ඇත. ශ්‍රී ලංකා ආයෝජන මණ්ඩලය (BOI) “එකම පියසකින් සියලු සේවාවන් සපයන ආයතනයක්” ලෙස ක්‍රියාකිරීමට අපොහොසත් වීම සහ ආයෝජකයන්ට එම ආයතනය සමග අඛණ්ඩ සංවාදයක් පවත්වා ගැනීමට ඇති අභියෝග ඊට ඇතුළත් වේ. අධික ගනුදෙනු පිරිවැය, අපේක්ෂා කළ නොහැකි ප්‍රතිපත්ති, විනිවිදභාවයෙන් තොර ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලීන් සහ නව නීති සඳහා නීත්‍යානුකූලව අනිවාර්ය කර ඇති උපදේශන ක්‍රියාවලියක් නොමැති වීම පිළිබඳ පැමිණිලිද නැවත සඳහන් කර ඇත. පැරා-බදු මත යැපීම, ශ්‍රී ලංකා රේගුව, ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය සහ ආයෝජන මණ්ඩලය තුළ පවතින අතින් සිදුකරන ක්‍රියාවලීන් ඇතුළු වෙළඳ පහසුකම් සැලසීමේ බාධාවන්, කොන්ත්‍රාත්තු බලාත්මක කිරීමේ දුර්වලතා සහ ඈතින් තැබීමට විකල්පයක් ලෙස ආයතනික ප්‍රතිසංවිධානයක් නොමැති වීමද ඊට ඇතුළත් ය.

රජයේ පාලනය යටතේ පවතින රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන් 527 හි පවතින ගැටලු සහ නුසුදුසු ව්‍යාපෘති යෝජනා පිළිගැනීම, යම් විශේෂිත සමාගම්වලට වාසිදායක වන පරිදි පිරිවිතර සකස් කිරීම වැනි ටෙන්ඩර් පටිපාටීන්හි පවතින දුර්වලතා දක්වා මෙම නැවත සඳහන් කිරීම් දීර්ඝ වේ. අපැහැදිලි පාර්ශ්වික සුභසාධන ගැටුම් පිළිබඳ වගන්ති සහිත කොටස ද නැවත දක්වා ඇත.

දේශපාලන සහ ආරක්ෂක පරිසරය පිළිබඳ කොටස සම්පූර්ණයෙන්ම නැවත දක්වා ඇති අතර, එහි ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගෙන් තුනෙන් දෙකකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් තම මූලික පෝෂණ අවශ්‍යතා සපයා ගැනීමට ණය වන බව හෝ ඉතිරිකිරීම් වැය කරන බවට වන 2023 ලෝක ආහාර වැඩසටහනේ තක්සේරුව තවදුරටත් උපුටා දක්වයි. කම්කරු අංශයේ, වෘත්තීය සමිති සාමාජිකත්වය, සාමූහික බේරුම්කරණ සංඛ්‍යා ලේඛන සහ බංග්ලාදේශයේ ඇඟලුම් කර්මාන්තයේ සේවය කරන 6,000 ක් වන ශ්‍රී ලාංකික නිපුණ සේවකයින් පිළිබඳ තක්සේරුවද වෙනස් වී නොමැත.

මෘදු ස්වරය අල්ලස සහ දූෂණය පිළිබඳ කරුණුවලට අදාළ නොවේ. නව පරිපාලනය යටතේ ඉහළ මට්ටමේ දේශපාලනික අල්ලස් ඉල්ලීම් අඩුවී ඇති බවට 2025 දී රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව කළ නිරීක්ෂණය 2026 වාර්තාවෙන් ඉවත් කර ඇති අතර, ඇතැම් අංශයන්හි දූෂණ අවදානම් තවදුරටත් පවතින බවත් දේශපාලනික සබඳතා සහිත පාර්ශ්වයන්ගේ බලපෑම පිළිබඳව කනස්සල්ල තවදුරටත් පවතින බවත් එහි සඳහන් වේ.

පසුගිය වසරේ ප්‍රමුඛව දක්වන ලද ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ කරුණුද මෙවර තක්සේරුවෙන් ඉවත් වී ඇත. ආයෝජන මණ්ඩලය අහෝසි කර නව ආයතන පහක් පිහිටුවීම සඳහා රාමුව සකස් කළ, 2024 ජූලි මස සම්මත වූ ආර්ථික පරිවර්තන පනත පිළිබඳව 2025 වාර්තාවේ විස්තර කර තිබිණි. ජාතික ජන බලවේගයේ මැතිවරණ ජයග්‍රහණයෙන් පසු එහි ක්‍රියාත්මක වීම ඇනහිට ඇති බව එහි සඳහන් විය. 2026 වාර්තාව මගින් එම පනත පිළිබඳව සඳහන් නොකරන අතර, ඒ වෙනුවට 2026 මැයි මාසයේදී ලංකා ආයෝජන මණ්ඩලයේ ‘Ready to Invest’ ඩිජිටල් පද්ධතිය ආරම්භ කිරීම පිළිබඳව සඳහන් කරයි.

2025 වාර්තාවේ සඳහන් වූ පරිදි අහෝසි කිරීමට සැලසුම් කර තිබූ උපායමාර්ගික සංවර්ධන ව්‍යාපෘති පනත රජය විසින් තවදුරටත් පවත්වාගෙන ගොස් ඇත. මෙම පනත මගින් මහාපරිමාණ ව්‍යාපෘති සඳහා බදු සහන ඇතුළු විශේෂ දිරිගැන්වීම් ලබාදීමට ඉඩ සැලසේ. ඒ වෙනුවට, දැඩි ව්‍යාපෘති ඇගයීම්, ඉහළ නැංවූ අධීක්ෂණයන් සහ කෙටි බදු නිවාඩු කාලසීමාවන් හඳුන්වා දෙමින් 2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී එම පනත සංශෝධනය කරන ලදී.

සේවා අපනයනකරුවන් සඳහා වූ බදු නිදහස් කිරීම් 2025 පෙබරවාරි අයවැයෙන් ඉවත්කිරීම සහ කොළඹ වරාය නගර ව්‍යාපෘතිය මගින් භුක්ති විඳින පුළුල් බදු සහන අතර පැවැති පරස්පරතාව පසුගිය වසරේ වාර්තාව මගින් පෙන්වා දී තිබිණි. 2026 ජනවාරි මාසයේදී වරාය නගර රාමුවට ගෙන ආ සංශෝධනයක් මගින් බදු නිවාඩු සීමා කිරීම, සේවක බදුකරණය සමාන කිරීම සහ නියාමන අධීක්ෂණය දැඩි කිරීම සිදුකර ඇත.

කම්කරු නීති සම්බන්ධයෙන්, ආයෝජකයන්ට හිතකර ලෙස ගෙන ඒමට යෝජිත වූ කම්කරු නීති ප්‍රතිසංස්කරණ රජය විසින් අත්හිටුවා ඇති බව 2025 වාර්තාවේ සඳහන් විය. කෙසේ වෙතත්, ප්‍රතිසංස්කරණවල පවතින මන්දගාමී ස්වභාවය සහ විනිවිදභාවයක් නොමැතිකම පිළිබඳව පාර්ශ්වයන් කනස්සල්ල පළ කළද, කම්කරු නීති අන්තර්ජාතික ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව සකස් කිරීමට රජය දැනට අදහස් කරන බව 2026 වාර්තාව පවසයි. 2024 මාර්තු මාසයේදී පිළිවෙලින් රුපියල් 17,500 ක් සහ රුපියල් 700 ක් ලෙස පැවැති ජාතික අවම මාසික සහ දෛනික වේතනය 2025 ජූලි මාසයේදී රුපියල් 30,000 ක් සහ රුපියල් 1,200 ක් දක්වා ඉහළ නංවන ලදී.

වසර තුළ විදේශීය කළඹ ආයෝජකයන් ඉවත්වීමක් දක්නට ලැබිණි. කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළේ සියලු කොටස් මිල දර්ශකය (ASPI) 2025 දී 42% කින් සහ S&P SL20 දර්ශකය 27% කින් ඉහළ ගියද, විදේශිකයන් ඩොලර් මිලියන 128 ක ශුද්ධ අලෙවියක් සිදුකර ඇත. පෙර වාර්තාවට අනුව, 2024 දී ඔවුන් ඩොලර් මිලියන 66.5 ක ශුද්ධ මිලදී ගැනීමක් සිදුකර තිබිණි.

සෘජු විදේශ ආයෝජනයන්හි සංයුතියද වෙනස් විය. 2024 දී ප්‍රමුඛතම අංශ පහ අතර පැවැති පුනර්ජනනීය බලශක්ති අංශය 2025 ලැයිස්තුවෙන් ඉවත් වී ඇති අතර, නිෂ්පාදන, සංචාරක, තොරතුරු තාක්ෂණ හා ව්‍යාපාරික ක්‍රියාවලි බාහිරකරණය සහ රියල් එස්ටේට් අංශයන් සමග වරාය සංවර්ධන අංශය ඊට ඇතුළත්ව ඇත. 2025 පෙබරවාරි මාසයේදී, කලින් ලබාදුන් කොන්ත්‍රාත්තුව නැවත සාකච්ඡා කිරීමට රජය දැරූ උත්සාහයන් හේතුවෙන්, අදානි ග්‍රීන් එනර්ජි සමාගම උතුරේ ඩොලර් මිලියන 400 ක මෙගාවොට් 484 ක සුළං විදුලි ව්‍යාපෘතියෙන් ඉවත් විය.

නැගී එන ආර්ථිකයන්හි සාමාන්‍යයෙන් දැකිය හැකි 3% සිට 4% දක්වා වූ අගයට සාපේක්ෂව, 2025 දී සෘජු විදේශ ආයෝජන ඩොලර් බිලියන 1.06 ක් දක්වා එනම් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 1% ක් පමණ දක්වා ළඟා විය. 2025 වාර්තාව මගින් එම වසර සඳහා ඩොලර් බිලියන 5 ක රජයේ ඉලක්කයක් උපුටා දක්වා තිබුණි. මෙවර වාර්තාවේ නිශ්චිත අගයක් සඳහන් නොකර ‘රජයේ සෘජු විදේශ ආයෝජන ඉලක්ක’ ලෙස පමණක් දක්වා ඇත.

පසුගිය වසරේ වාර්තාවට අනුව 2024 හෝ 2025 දී අපේක්ෂා කරන ලද 2003 බුද්ධිමය දේපළ පනත සඳහා වූ විකල්පය තවමත් පවතින්නේ යෝජිත මට්ටමේ ය. ශ්‍රී ලංකා රේගුව 2024 නොවැම්බර් මාසයේදී බුද්ධිමය දේපළ ලියාපදිංචි කිරීමේ පද්ධතියක් ආරම්භ කරන ලද අතර, එමගින් හිමිකරුවන්ට සීමාසහිත බලාත්මක කිරීම් සඳහා වෙළඳ ලකුණු, පේටන්ට් බලපත්‍ර සහ කාර්මික සැලසුම් ලියාපදිංචි කිරීමට ඉඩ සලසයි, නමුත් එය තවමත් සම්පූර්ණයෙන්ම සක්‍රීය වී නොමැති බව 2026 වාර්තාව පවසයි. ප්‍රාදේශීය පුළුල් ආර්ථික හවුල්කාරිත්වයට (RCEP) විධිමත්ව ඇතුළත් වීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාව ඉදිරියට යමින් සිටින බවද එහි සඳහන් වේ.

ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති කිහිපයක් තවදුරටත් ඇනහිට ඇත. 2025 ජනවාරි මාසයේදී ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා හම්බන්තොට ආසන්නයේ සිනොපෙක් සමාගමේ ඩොලර් බිලියන 3.7 ක තෙල් පිරිපහදුව අවසන් කිරීමට කැපවූ අතර, එය එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව විස්තර කරන්නේ ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ විශාලතම සෘජු විදේශ ආයෝජන ව්‍යාපෘතිය ලෙසයි. 2026 ජූනි වන විටත් රජය සහ සිනොපෙක් සමාගම අතර පැවැති මතභේද හේතුවෙන් මෙම ව්‍යාපෘතිය තීරණයකින් තොරව පැවතිණි. 2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී, පාවෙන ද්‍රවීකෘත ස්වාභාවික වායු පර්යන්තයක් සම්බන්ධයෙන් චයිනා හාබර් එන්ජිනියරින් සමාගම සමග පැවැති සාකච්ඡා, ගිවිසුම අත්සන් කිරීමට දින කිහිපයකට පෙර රජය විසින් අවසන් කරන ලද බව වාර්තාව පවසයි.

වසරකට පෙර පැවැති ඩොලර් බිලියන 6.1 ක මට්ටමේ සිට 2025 අවසානය වන විට මුළු නිල සංචිත ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 6.8 දක්වා ඉහළ ගියේය. මෙම වර්ධනය සඳහා ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් සිදුකළ ඩොලර් බිලියන 2 ක විදේශ විනිමය මිලදී ගැනීම් (2024 දී සිදුවූ ඩොලර් බිලියන 2.8 ක ශුද්ධ මිලදී ගැනීමට වඩා අඩුය) සහ හුවමාරු ගනුදෙනු උපකාරී විය. විදේශ ප්‍රේෂණ ප්‍රමාණය ඇස්තමේන්තුගත ඩොලර් බිලියන 6.6 සිට ඩොලර් බිලියන 8.1 ක වාර්තාගත මට්ටමකට ළඟාවිය.

ණය දීමේදී සිදුවිය හැකි පාඩු සඳහා බැංකුවල ප්‍රාග්ධන ස්වාරක්ෂක මැන බලන බැංකු අංශයේ මුළු ප්‍රාග්ධන ප්‍රමාණාත්මක අනුපාතය, බදු ගෙවීමෙන් පසු ලාභය 19% කින් ඩොලර් බිලියන 1.2 දක්වා ඉහළ ගියද, 2025 අවසානය වන විට 20% සිට 18% දක්වා අඩුවී ඇත.

පෙර පරිපාලනයන් මෙන් නොව, දැනට පවතින රජය සෘජු විදේශ ආයෝජන ව්‍යාපෘති සඳහා රාජ්‍ය ඇපකර ලබාදීමෙන් සාමාන්‍යයෙන් වළකින බවද වාර්තාවේ සඳහන් වේ.

එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ ආයෝජන පරිසර ප්‍රකාශනයන් ආර්ථිකයන් 170 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කරන අතර ඒවා සකස් කරනු ලබන්නේ එක්සත් ජනපද තානාපති කාර්යාලවල සේවය කරන ආර්ථික නිලධාරීන් විසිනි.