තායිවානයට නැගෙනහිරින් පිහිටි මුහුදු කලාපයේ චීන රජයේ නෞකාවල ක්‍රියාකාරකම් ඉහළ යාම සම්බන්ධයෙන් එරට ජනාධිපති විලියම් ලායි විශේෂ මාධ්‍ය හමුවක් පවත්වමින් අදහස් දක්වා තිබේ.

කෙසේ වුවද, චීන පරිපාලනය මෙම මෙහෙයුම් සාධාරණීකරණය කරන්නේ ජපානය සහ පිලිපීනය අතර සිදුවන සමුද්‍රීය සීමා නිර්ණය කිරීමේ සාකච්ඡා පෙරදැරි කරගනිමිනි.

එහිදී ජනාධිපති ලායි ප්‍රකාශ කළේ, “අසල්වැසි රටවලට ඇති එකම සහ විශාලතම අවදානම මෙන්ම තර්ජනය වන්නේ චීනයයි. ඔවුන් නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ මුවාවෙන් [ජපානය, තායිවානය සහ පිලිපීනය සතු] සුවිශේෂී ආර්ථික කලාපයන්ට (EEZ) අත්තනෝමතික ලෙස ඇතුළු වන අතර, එහි සැබෑ අරමුණ ව්‍යාප්තවාදයයි,” යනුවෙනි.

මේ අතර, ජපාන-පිලිපීන සමුද්‍රීය සීමා නිර්ණය කිරීමේ සාකච්ඡා සම්බන්ධයෙන් තායිවානයේ විපක්ෂ දේශපාලන පක්ෂ ලායි පරිපාලනය දැඩි ලෙස විවේචනය කර ඇත. ඔවුන් පවසන්නේ වත්මන් රජය මේ සම්බන්ධයෙන් “මෘදු” ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරන බවත්, එමගින් තායිවානයේ ස්වෛරීභාවයට සහ අවශ්‍යතාවලට හානි සිදුවිය හැකි බවත්ය.

ඊට ප්‍රතිචාර දක්වමින් ජනාධිපති ලායි තර්ක කළේ, ‘දෙස් විදෙස් ගිවිසුම් පිළිබඳ වියනා සම්මුතිය’ ප්‍රකාරව, ජපානය සහ පිලිපීනය අතර පැවැත්වෙන සාකච්ඡාවලින් තෙවැනි පාර්ශවයක අයිතිවාසිකම්වලට කිසිදු බලපෑමක් සිදු නොවන බවයි.

පසුගිය මැයි 28 වැනිදා පැවැති රාජ්‍ය නායක සමුළුවකදී, ජපානය සහ පිලිපීනය සිය සමුද්‍රීය සීමා නිර්ණය කිරීමේ සාකච්ඡා ආරම්භ කිරීමට එකඟ වීමත් සමඟ චීනය ඊට දැඩි විරෝධයක් එල්ල කළේය. එහිදී චීනය කියා සිටියේ තායිවානයට නැගෙනහිර මුහුදේ පිහිටි තමන්ගේම සුවිශේෂී ආර්ථික කලාපයට සහ මහාද්වීපික තටාකයට මෙයින් බලපෑම් එල්ල වන බවයි.

මේ හේතුවෙන්, ජුනි මාසයේ සිට චීනය සිය සමුද්‍රීය බලධාරීන්ට අයත් නෞකා යොදවමින් විශේෂ සමුද්‍රීය ගමනාගමන නීති බලාත්මක කිරීමේ සහ සමීක්ෂණ මෙහෙයුම් මෙන්ම, වෙරළාරක්ෂක බලකා නෞකා යොදවමින් අදාළ කලාපය තුළ “නීතිය බලාත්මක කිරීමේ මුරසංචාර” දියත් කර තිබේ.

කෙසේ වෙතත්, ජනාධිපති ලායි පෙන්වා දෙන්නේ ජාත්‍යන්තර නීතියට අනුව චීනය එම කලාපයට අයත් වෙරළබඩ රාජ්‍යයක් නොවන බැවින් ඔවුන්ගේ හිමිකම් පෑම්වලට කිසිදු පදනමක් නොමැති බවයි.

චීනයේ මෙම ක්‍රියාකලාපය දැඩි සහ ආසන්න වෙමින් පවතින තර්ජනයක් ලෙස හැඳින්වූ ඔහු, ඊට එරෙහිව ඒකාබද්ධ පියවර ගන්නා ලෙස ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවෙන් ඉල්ලා සිටියේය.