තම සේනාංක පෙරමුණේ සිට මෙහෙයවමින්, සතුරා අත්පත් කරගෙන සිටි විශාලතම භූමි ප්‍රමාණයක් මුදාගත්, මෙරට විශිෂ්ටතම සටන් ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියන විශ්‍රාමික සේනාධිනායකයකු වන ජෙනරාල් ශවේන්ද්‍ර සිල්වා මෑතකදී අදහස් දක්වමින්, වර්තමානයේ ශීඝ්‍රයෙන් වෙනස් වන ගෝලීය පරිසරය තුළ ශ්‍රී ලංකාව වැනි කුඩා රටවල් මුහුණදෙන වර්ධනය වෙමින් පවතින අභියෝග පිළිබඳව සාකච්ඡා කළේය.

ගෝලීය ආරක්ෂාව පිළිබඳ බීජිං නුවර පැවැති 5 වන ‘වන්ෂූ සංවාදය’ (Wanshou Dialogue) අමතමින්, ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ හිටපු ප්‍රධානියා අවධාරණය කළේ ගෝලීය වගකීම් සියලුම රාජ්‍යයන් අතර බෙදී යා යුතු බවයි.

එහිදී ඔහු මෙසේ පැවසීය:

“ලෝකයේ ප්‍රධාන බලවතුන්ට විශේෂ වගකීමක් තියෙනවා තමන්ගේ උපායමාර්ගික බලපෑම් පාලනය කරගන්න, බලහත්කාරී ක්‍රියාවන්ගෙන් වැළකෙන්න, ජාත්‍යන්තර නීතියට ගරු කරන්න සහ ලෝකය බෙදීම්වලට ලක්නොකර ගෝලීය ස්ථාවරත්වයට දායක වෙන්න. ඒ වගේම නැඟී එන සහ මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ බලවතුන්ටත්, විවිධ පාර්ශ්වයන් අතර සාකච්ඡා, සහයෝගීතාව සහ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රවර්ධනය කරන පාලම් වැනි සම්බන්ධීකාරකයන් ලෙස කටයුතු කිරීමට විශාල කාර්යභාරයක් පැවරෙනවා.”

“ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවල ඉදිරි ගමන රැඳී තිබෙන්නේ ප්‍රතිපත්තිගරුක සහ සමබර රාජ්‍යතාන්ත්‍රික පිළිවෙතක් මතයි. ඒ සඳහා අපගේ ස්වෛරීභාවය, උපායමාර්ගික ස්වාධීනත්වය සහ ජාතික අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කරගන්නා අතරතුර, ලෝකයේ සියලුම ජාතීන් සමඟ වර්ධනීය සබඳතා පවත්වාගෙන යාම අවශ්‍ය වෙනවා. ශ්‍රී ලංකාව නිරන්තරයෙන්ම විශ්වාස කරන්නේ අපේ භූමිය මහා බලවතුන්ගේ භූදේශපාලනික තරඟකාරිත්වයට හෝ මිලිටරි ගැටුම්වලට ගොදුරු වන පිටියක් නොවිය යුතු බවයි. ඒ වෙනුවට අපගේ අවධානය යොමුවිය යුත්තේ ආර්ථික සංවර්ධනය, ආයතනික ස්ථාවරත්වය, සමුද්‍රීය දැනුවත්භාවය, නවීන ආරක්ෂක හැකියාවන් සහ කඩිසර රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකභාවය තුළින් ජාතික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ශක්තිමත් කිරීම කෙරෙහි පමණයි. විශ්වසනීය දේශීය ආයතන, වගකීම් සහගත පාලනය සහ ජාතික සමගිය මඟින් අවසානයේ රටේ ස්වෛරීභාවය ශක්තිමත් කරන අතර, බාහිර මැදිහත්වීම් සඳහා ඇති ඉඩකඩද අවම කරනවා.”

මීට පෙර නිව්යෝර්ක් නුවර එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ශ්‍රී ලංකා තානාපති සහ නියෝජ්‍ය නිත්‍ය නියෝජිතවරයා ලෙස කටයුතු කළ කාලය සිහිපත් කරමින් ජෙනරාල් සිල්වා පැවසුවේ, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සහ අනෙකුත් ජාත්‍යන්තර සංසදයන්හිදී තමන් ලැබූ අත්දැකීම් තුළින්, සංහිඳියාව, සංවර්ධනය සහ සාමකාමී සහයෝගීතාව වෙනුවෙන් කැපවන අතරතුරම ජාතික අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කිරීමේ වැදගත්කම තවදුරටත් තහවුරු වූ බවයි.

ගෝලීය ආරක්ෂක ක්ෂේත්‍රයේ සිදුවී ඇති පරිවර්තනය, ජාත්‍යන්තර පටිපාටියේ අනාගත දිශානතිය සහ මෙම සංක්‍රාන්ති සමය තුළ රාජ්‍යයන් සතු වගකීම් පිළිබඳවද ඔහු මෙහිදී දීර්ඝව කරුණු පැහැදිලි කළේය.

“අද වන විට ආරක්ෂක තර්ජන සාම්ප්‍රදායික යුද ක්‍රමවේදවලින් ඔබ්බට ගොස් තිබෙනවා. සයිබර් තර්ජන, ත්‍රස්තවාදය, වැරදි තොරතුරු ප්‍රචාරය කිරීම (disinformation), ආර්ථිකමය බලපෑම්, කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) සහ තාක්ෂණය අවියක් ලෙස භාවිත කිරීම ගෝලීය ස්ථාවරත්වයට දැඩි ලෙස බලපානවා. ඒ අතරම, දේශගුණික විපර්යාස, වසංගත රෝග, ආහාර අනාරක්ෂිතතාව සහ ආර්ථික බිඳවැටීම් මඟින් පෙන්නුම් කර දී ඇත්තේ ජාතික ආරක්ෂාව සහ මානුෂීය ආරක්ෂාව එකිනෙකට කෙතරම් බද්ධ වී ඇත්ද යන්නයි.

ලෝකයේ වැදගත්ම සමුද්‍රීය වෙළඳ මාර්ගයක් මධ්‍යයේ, ඉන්දියන් සාගරයේ කේන්ද්‍රස්ථානයක පිහිටා ඇති ශ්‍රී ලංකාවට මෙම වර්ධනයන් සෘජු උපායමාර්ගික බලපෑමක් එල්ල කරනවා. මේ සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ අත්දැකීම් තුළින් උගත හැකි වටිනා පාඩම් තිබෙනවා. 2009 වසරේදී එල්.ටී.ටී.ඊ. (LTTE) සංවිධානය පරාජය කිරීම මඟින් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව රාජ්‍යයක් ලෙස තීරණාත්මක පියවර ගැනීමේ වැදගත්කම ලොවටම ඔප්පු කළා. ඒ වගේම මූල්‍ය ජාල, ප්‍රචාරක යාන්ත්‍රණ, නීතිවිරෝධී අවි ගලාඒම සහ බාහිර භූදේශපාලනික බලපෑම් හරහා නූතන ගැටුම් ජාත්‍යන්තරකරණය වන ආකාරයත් එයින් පැහැදිලි වුණා. පශ්චාත් යුද සමය අපට කියා දුන්නේ සංහිඳියාව, ආර්ථිකය ගොඩනැඟීම, ආයතන ප්‍රතිසංස්කරණය සහ දිගුකාලීන ජාතික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව කොතරම් වැදගත්ද යන්නයි.

ලෝකයේ කුඩා රාජ්‍යයන් මහා බලවතුන්ගේ තරඟකාරිත්වය, ආර්ථික පරාධීනත්වය සහ උපායමාර්ගික ගැටුම් හේතුවෙන් වඩ වඩාත් පීඩනයට ලක්වෙමින් සිටිනවා. එබැවින් ශ්‍රී ලංකාව නිරන්තරයෙන්ම උත්සාහ කරන්නේ රටේ ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කරගනිමින් සහ සියලුම හවුල්කරුවන් සමඟ සාධනීය ලෙස කටයුතු කරමින් උපායමාර්ගික සමබරතාවයක් පවත්වා ගැනීමටයි.

චීනය දශක ගණනාවක සිට ශ්‍රී ලංකාවේ වැදගත් සංවර්ධන හා ආර්ථික හවුල්කරුවෙකු ලෙස කටයුතු කර තිබෙනවා. 1952 වසරේ ඇති කරගත් ‘රබර්-සහල් ගිවිසුම’ තුළින් ශක්තිමත් වූ මෙම සබඳතාව, පශ්චාත් යුද සමයේදී යටිතල පහසුකම්, සන්නිවේදනය, සැපයුම් දාම (logistics), බලශක්තිය සහ ආර්ථිකය පුනර්ජීවනය කිරීමේ සහයෝගීතාවය දක්වා පුළුල් වුණා. ‘එක් තීරයක් – එක් මාවතක්’ (Belt and Road Initiative) වැඩපිළිවෙළට අදාළ ව්‍යාපෘති ශ්‍රී ලංකාවේ සංවර්ධනයට, කලාපීය සම්බන්ධතාවයට සහ අර්බුදවලින් පසු නැවත නැඟී සිටීමට විශාල දායකත්වයක් ලබා දුන්නා. එසේම කොවිඩ්-19 වසංගත සමයේදී සහ ශ්‍රී ලංකාවේ මෑතකාලීන ආර්ථික ස්ථාවරත්ව ප්‍රයත්නයන්හිදීද චීනය සිය සහයෝගය උපරිමයෙන් ලබාදුන්නා.

අනාගත ජාත්‍යන්තර පටිපාටිය හැඩගැසිය යුත්තේ ගැටුම් හෝ සුවිශේෂී කල්ලිවාදයන් (exclusive blocs) මත නොව, ප්‍රායෝගික සහයෝගීතාව, ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ සහ සමබර බහුපාර්ශ්වීය සම්බන්ධතාවයන් මතයි. ජාත්‍යන්තර ආයතන, විශේෂයෙන්ම එක්සත් ජාතීන්ගේ පද්ධතිය, සමකාලීන භූදේශපාලනික යථාර්ථයන් සහ ‘ගෝලීය දකුණේ’ (Global South) නැඟී එන හඬ වඩාත් හොඳින් නිරූපණය වන පරිදි පරිවර්තනය විය යුතුයි. වඩාත් ඇතුළත් සහ නීත්‍යානුකූල ස්වභාවයකින් තොරව, වඩ වඩාත් සංකීර්ණ වන ගෝලීය අභියෝගවලට මුහුණ දීමේදී බහුපාර්ශ්වීය ආයතනවල කාර්යක්ෂමතාව ගිලිහී යාමේ අවදානමක් පවතිනවා.

එසේම, ජාත්‍යන්තර නීතිය, විශේෂයෙන්ම එක්සත් ජාතීන්ගේ සාගර නීතිය පිළිබඳ සම්මුතියේ (UNCLOS) ප්‍රතිපත්ති මත පදනම් වූ, නීතිගරුක සමුද්‍රීය පටිපාටියක් ආරක්ෂා කිරීමද එකසේ වැදගත් වෙනවා. ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව විසින් නැඟී එන තාක්ෂණයන්, සයිබර් මෙහෙයුම්, කෘත්‍රිම බුද්ධිය, ස්වයංක්‍රීය ආයුධ පද්ධති සහ අභ්‍යවකාශ ආරක්ෂණය පාලනය කිරීම සඳහා වඩාත් පැහැදිලි නීති රීති මාලාවක් සකස් කළ යුතුයි.

ලංකාවේ මෑතකාලීන ආර්ථික ස්ථාවරත්ව ප්‍රයත්නයන් මඟින් තවදුරටත් ඔප්පු කර ඇත්තේ, රටක උපායමාර්ගික ස්වාධීනත්වය සහ ස්වාධීන විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් පවත්වාගෙන යාම සඳහා අභ්‍යන්තර ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව අත්‍යවශ්‍යම සාධකයක් වන බවයි. 21 වන සියවසේ යථාර්ථයන්ට සාර්ථකව ප්‍රතිචාර දැක්විය හැකි, වඩාත් ඇතුළත්, සමබර සහ ඔරොත්තු දෙන ජාත්‍යන්තර පටිපාටියක් ගොඩනැඟීමට මෙය කදිම අවස්ථාවක්,” යැයි ජෙනරාල් ශවේන්ද්‍ර සිල්වා වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය.