2022 මූල්‍ය අර්බුදය පැවති කාලයට වඩා ශ්‍රී ලංකාව තෙල් මිල ඉහළ යෑමෙන් ඇතිවන කම්පන අවශෝෂණය කර ගැනීමට හොඳින් සූදානම්ව සිටින බව මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ පැවසීය.

ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 7ක ශක්තිමත් විදේශ සංචිත බෆරයක් සහ අඩු උද්ධමනය ඒ සඳහා තීරණාත්මක ආරක්ෂණ පියවර ලෙස ඔහු උපුටා දැක්වීය.

මහ බැංකුවේ සියයට 5ක ඉලක්කයට සාපේක්ෂව පසුගිය මාසය අවසානයේ උද්ධමනය සියයට 1.6ක මට්ටමක පැවතීමත් සමඟ, එම ආකාරයේ මිල කම්පනයක් දේශීය උද්ධමනයට අවශෝෂණය කර ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාවට ප්‍රමාණවත් ඉඩක් ලබා දෙන බව ආචාර්ය වීරසිංහ විශ්වාසයෙන් ප්‍රකාශ කළේය.

“මෙය අපට දරාගත හැකි නිශ්චිත මට්ටම යැයි කීමට මට නිශ්චිත සීමාවක් නැහැ, නමුත් අපි අතීතයේ සිටි මට්ටමට වඩා බොහෝ හොඳින් සූදානම්ව සිටිනවා. අර්බුදය අතරතුර, උද්ධමනය අතිශයන් ඉහළ පැවතියේ. එම තත්ත්වයන් යටතේ මේ හා සමාන කම්පනයක් ඇති වූයේ නම්, එය කළමනාකරණය කිරීම ඉතා අපහසු වනවා.”

“… ආනයනික තෙල් මත යැපෙන අපේ වගේ කුඩා ආර්ථිකයක් සඳහා, ගෙවුම් ශේෂය සහ උද්ධමනය යන දෙකටම අනිවාර්යයෙන්ම යම් බලපෑමක් ඇති වෙන්න පුළුවන්. කෙසේවෙතත්, අපි බෆර ගොඩනඟා ගෙන ඇති නිසා අපට එය කළමනාකරණය කළ හැකියි කියලා අපි විශ්වාස කරනවා, ” යනුවෙන් සති අන්තයේ බැංකොක්හි පැවති ‘IMF සමුළුව: ආසියාව 2050’ සමගාමීව ආචාර්ය වීරසිංහ බ්ලූම්බර්ග් වෙත පැවසීය.

නම්‍යශීලී උද්ධමන ඉලක්කගත රාමුව යටතේ විනිමය අනුපාතය ‘කම්පන අවශෝෂකයක්’ ලෙස ක්‍රියා කරන අතර පිරිවැය පරාවර්තක ඉන්ධන මිලකරණය මූල්‍ය හිඟය පුළුල් වීම වැළැක්වීමට උපකාරී වනු ඇති බව ඔහුගේ අදහසයි.

මැද පෙරදිග උත්සන්න වන ආතතීන් සැපයුම්වලට තර්ජනයක් වීමත් සමග සිකුරාදා බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයක් ඇමරිකානු ඩොලර් 93 ඉක්මවා ගියේය.

කටාර්හි බලශක්ති අමාත්‍ය සාද් අල්-කාබි මෑතකදී අනතුරු ඇඟවූයේ ගල්ෆ් නිෂ්පාදන නැවැත්වීම් ගෝලීය ආර්ථිකයන් පහත හෙළීමට හේතු විය හැකි බවත්, එය දිගුකාලීන ගැටුමක දුරදිග යන ප්‍රතිවිපාක පිළිබිඹු කරන බවත්ය.

ආචාර්ය වීරසිංහ මිල සම්බන්ධ ගැටළුවක් නොතිබියදීත් ඛනිජ තෙල් මිලදී ගැනීමට ප්‍රමාණවත් විදේශ විනිමයක් ශ්‍රී ලංකාවට නොමැති වීම නිසා ඉන්ධන හිඟයක් ඇති වූ 2022 අර්බුදය සහ වත්මන් තත්ත්වය අතර තියුණු වෙනසක් පෙන්වා දුන්නේය.

“අද, ගැටලුව විදේශ විනිමය නොමැතිකම නෙවෙයි, ගෝලීය සැපයුමට ඇතිවිය හැකි බාධාවන්. ගෝලීය වෙළෙඳපොළවල ඛනිජ තෙල් පවතින තාක් කල්, ශ්‍රී ලංකාවට එය මිලදී ගැනීමට සම්පත් තිබෙනවා. එමනිසා අභියෝගය දැන් අපගේ ගෙවීමේ හැකියාවට වඩා බාහිර සැපයුම් තත්ත්වයන්ටයි සම්බන්ධ, ”ඔහු පැවසීය.

බාහිර බාධක තිබියදීත්, ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය ආර්ථිකය ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව පෙන්නුම් කරයි.

සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිත වර්ධනය දැනට සියයට 5ක් පමණ වන අතර එය පෙර ප්‍රක්ෂේපණවල දළ වශයෙන් දැක්වුණු සියයට 3කට වඩා බෙහෙවින් වැඩිය.

කෙසේවෙතත්, දිගුකාලීන මැදපෙරදිග ගැටුමක් භාණ්ඩ ප්‍රවාහන පිරිවැය වැඩි කළ හැකි අතර සැපයුම් දාම කඩාකප්පල් කළ හැකි බවත්, එය ආර්ථිකයට ඇති විශාලතම අවදානම නියෝජනය කරන බවත් ආණ්ඩුකාරවරයා අනතුරු ඇඟවීය.

මෙම බලපෑම ශ්‍රී ලංකාවට පමණක් නොව ගෝලීය ආර්ථිකයට බව අවධාරණය කළ ඔහු, රටවල් විවිධ අවස්ථාවන්ට සූදානම් විය යුතු අතර මුදල් ප්‍රතිපත්තිය, මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය හෝ බාහිර අංශයේ සංචිතවල ඔවුන්ගේ බෆර ශක්තිමත් කිරීමෙන් අහිතකර ප්‍රතිඵල සඳහා සූදානම් විය යුතු බව සඳහන් කළේය.

ආනයනික තෙල් මත යැපීම සැළකිල්ලට ගෙන ශක්තිමත් ඩොලරයක් ශ්‍රී ලංකාවට බලපාන්නේ කෙසේදැයි විමසූ විට, එය නිසැකවම අභියෝගයක් බව ආචාර්ය වීරසිංහ පිළිගත්තේය.

ඉන්ධන සඳහා පිරිවැය පිළිබිඹු කරන මිලකරණ යාන්ත්‍රණය මූල්‍ය පැත්තෙන් බරක් වළක්වා ගැනීමට උපකාරී වන අතර නම්‍යශීලී විනිමය අනුපාත තන්ත්‍රයක් බාහිර කම්පනයෙන් කොටසක් අවශෝෂණය කරන බව ඔහු පැවසීය.

“අපගේ බාහිර තත්ත්වය දැන් බෙහෙවින් ශක්තිමත්, ක්‍රමවත් වෙළඳපල තත්ත්වයන් පවත්වා ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය නම් මහ බැංකුවට මැදිහත් විය හැකියි,” ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.

“විනිමය අනුපාතිකයේ අධික අස්ථාවරත්වය ඕනෑම ආර්ථිකයකට හානිකරයි. අපගේ ඉලක්කය වන්නේ ස්ථාවරත්වය ආරක්ෂා කරමින් විනිමය අනුපාතය ක්‍රමයෙන් සකස් වීමට ඉඩ දීමයි.”යනුවෙන් ද ඔහු පැවසීය.

ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ චිත්‍රය සම්පූර්ණ කරමින් වීරසිංහ ශ්‍රී ලංකාවේ IMF වැඩසටහන ගැන ද සාකච්ඡා කළේය.

දිට්වා සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් මුලින් ප්‍රමාද වූ ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3ක විස්තීරණ අරමුදල් පහසුකම පිළිබඳ පස්වැනි සහ හයවැනි සමාලෝචන ඒකාබද්ධ කිරීම සඳහා සාකච්ඡා පැවැත්වෙමින් තිබේ.

ඒකාබද්ධ සමාලෝචනය මැයි මාසයේදී පමණ IMF විධායක මණ්ඩලයට යෑමට අපේක්ෂා කරන අතර, දේශීය දේශගුණික බලපෑම් සහ ගෝලීය වර්ධනයන් යන දෙකම පිළිබිඹු වන පරිදි ඉලක්ක සකස් කිරීමට නම්‍යශීලී වේ.