මෙරට සිදුකෙරෙණු නවතම අලි සංගණනය පොතට සීමා නොකර ක්ෂණික ප්‍රතිපත්තිමය ක්‍රියාමාර්ගයක් ගත යුතු බව පරිසර යුක්ති මධ්‍යස්ථානයේ (CEJ) කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ දිලේන පත්‍රගොඩ අනතුරු ඇඟවීය.

ඇය මෙම අනතුරු ඇඟවීම කරන්නේ 2025 දී පමණක් වන අලි 400කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් මිය ගොස් අලි – මිනිස් ගැටුම උත්සන්න වෙමින් තිබෙන පසුබිමකය.

ජාතික අලි ජනගහනය යතේ අලින් 5,879ක් පමණ ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, ඉඩම් පරිහරණ සැලසුම් කිරීම, වාසස්ථාන ආරක්ෂාව සහ බලාත්මක කිරීම සකස් නොකළහොත් එම සංඛ්‍යා අර්ථ විරහිත වනු ඇතැයි පත්‍රගොඩ පැවසීය.

“දෙසැම්බර් මැද වන විට, 2025 දී අලි 397කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් මිය ගොස් තිබුණා. බොහෝ දුරට වෙඩි තැබීම්, විදුලි සැර වැදීම්, දුම්රියේ ගැටීම් සහ අනෙකුත් මානව ආශ්‍රිත හේතූන් නිසා මේ මරණ වෙලා තිබුණේ. මෙම පරිමාණයෙන් මරණ අඛණ්ඩව පැවතුණහොත් සංගණන සංඛ්‍යා පමණක් සහතිකයක් තියෙයි.” ඔහු පවසා තිබේ.

නිල දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ 2024 දී අලි ඇතුන් 388ක් මිය ගිය අතර, 2023 දී මරණ 488ක් වාර්තා වූ බවයි.

එය වාර්තාගත ඉහළම වාර්ෂික අගයයි.

නැවත නැවතත් අනතුරු ඇඟවීම් තිබියදීත්, වාසස්ථාන සහ අලි කොරිඩෝ සුරක්ෂිත කිරීමට පද්ධතිමය අසමත් වීම මෙම ප්‍රවණතාවයෙන් පිළිබිඹු වන බව පරිසරවේදීන් අනතුරු අඟවයි.

මහවැලි, නැගෙනහිර සහ වයඹ ප්‍රදේශවල වැඩි ඝනත්වයක් සහිතව අලි ගහනය අසමාන ලෙස බෙදී ගොස් ඇති අතර, අනෙකුත් ප්‍රදේශ වාසස්ථාන ඛණ්ඩනය සහ සැලසුම් නොකළ සංවර්ධනය හේතුවෙන් තියුණු පහත වැටීමකට මුහුණ දෙයි.

වෙඩි තැබීම්, නීති විරෝධී විදුලි වැටවල්, වැඩිදියුණු කළ පුපුරණ ද්‍රව්‍ය සහ විෂවීම් සහ දුම්රිය ගැටුම්වලින් සිදුවන නැවත නැවතත් සිදුවන මරණ, තාවකාලික වැටවල් ව්‍යාපෘති ඇතුළු කෙටි කාලීන අවම කිරීමේ පියවර බව පත්‍රගොඩ පැවසීය.

අලි සංරක්ෂණය ජාතික පාලන ගැටලුවක් ලෙස සළකන ලෙස බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටි ඔහු, ක්‍රියා කිරීමට අපොහොසත් වීම අනාගත සංගණන මගින් මෙම තේජාන්විත සතුන් තවදුරටත් පහත වැටීමක් වාර්තා කරන බව ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.

“අලි ඇතුන් ශ්‍රී ලංකාවේ ස්වභාවික උරුමයේ සහ ආර්ථිකයේ කොටසක්, මෙම අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥා නොසළකා හැරීමෙන් ආපසු හැරවිය නොහැකි පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවනවා.” පත්‍රගොඩ පැවසීය.