දූෂණ චෝදනාවලට ලක්ව ඇති ටෙන්ඩරයක් හරහා ලක්විජය ගල් අඟුරු බලාගාරය සඳහා මෑතකදී මිලදී ගත් අඩු ගුණාත්මක බවකින් යුත් ගල් අඟුරු පුළුස්සා දැමීමෙන් ජනනය වන අංශු ප්‍රමාණය තියුණු ලෙස ඉහළ යන බැවින් පරිසරයට දැඩි තර්ජනයක් එල්ල වන බවට විශේෂඥයන් අනතුරු අඟවා තිබේ.

ඉන්දියාවේ ට්‍රයිඩන්ට් චෙම්ෆාර් ලිමිටඩ් හරහා මිලදී ගත් දකුණු අප්‍රිකානු ගල් අඟුරු මෙට්‍රික් ටොන් 60,000ක පළමු තොගය සම්බන්ධයෙන් ලක්විජය අභ්‍යන්තර රසායනාගාරය විසින් සිදු කරන ලද නියැදි පරීක්ෂණවලින් පෙනී ගියේ අළු ප්‍රමාණය බරින් සියයට 21ක් බවයි.

ලංකා ගල් අඟුරු සමාගම විසින් නියම කරන ලද පරාමිතීන්ට අනුව, අළු ප්‍රමාණය සියයට 16ට වඩා වැඩි නම් ගල් අඟුරු තොගයක් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට යටත් වේ.

සම්මත ප්‍රමාණය සියයට 11 කි.

සිමෙන්ති නිෂ්පාදකයන් සමඟ මිලදී ගැනීමේ කොන්ත්‍රාත්තු යටතේ දිනකට අළු ටොන් 1,000 සිට 1,100 දක්වා ගනුදෙනු කිරීමට ලක්විජය සතුව දැනට භෞතික යටිතල පහසුකම් ඇත.

නමුත් ලක්විජයේ ඒකක තුනම අඩු ගුණාත්මක ගල් අඟුරුවලින් ක්‍රියාත්මක වුවහොත්, මෙය දිනකට ටොන් 1,600ක් පමණ දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි පරිසරවේදීන් පෙන්වා දී ඇත.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, මෙම ගල් අඟුරු මගින් ඉහළ අළු අන්තර්ගතයක් ලැබුණහොත් විවෘත බැහැර කිරීමකට යොමු වීමට ලක්විජය සමාගමට සිදුවනු ඇත.

ඒ ආශ්‍රිත ගැටළුවක් වන්නේ වැඩි වූ අළු අන්තර්ගතය හැසිරවීමේ ධාරිතාවක් අළු පෙරහන්වලට නොමැති වීමයි.

එබැවින්, අධික බර පැටවීමේ සහ පරිසර දූෂණය වැඩි වීමේ අවදානමක් පවතී.

“කම්හල නිශ්චිත තාක්ෂණික අගයන් පරාසයක් සඳහා නිර්මාණය කර තිබෙන්නේ, එම අගයන් වෙනස් වුවහොත් සුපුරුදු පරිදි ක්‍රියාත්මක වීමට නොහැකි වනවා. නව ගල් අඟුරු තවමත් භාවිත කර නැහැ, දින කිහිපයක අත්හදා බැලීමක් පමණයි සිදුකර තිබෙන්නේ, එමගින් ගැටළුවක් ඇති බව ඔප්පු වෙලා තියෙනවා” එක් විශේෂඥයෙක් පවසා තිබේ.

2025 අවසානයේ ප්‍රදානය කරන ලද මුළු කොන්ත්‍රාත්තුව තොග 25ක් සඳහා වන අතර, ඒ සියල්ල අප්‍රේල් 20 වැනිදා වන විට ගොඩබෑම කළ යුතුය.

මෝසම් වැසි හේතුවෙන් අප්‍රේල් සහ සැප්තැම්බර් අතර ගොඩබෑමක් සිදු නොකෙරේ.

මෙයින් අදහස් කරන්නේ මිලදී ගැනීම අවලංගු කර නව කොන්ත්‍රාත්තුවක් ප්‍රදානය කළත්, ලක්විජය සඳහා අවශ්‍ය ගල් අඟුරු ප්‍රමාණය නියමිත වේලාවට පැමිණීමට ප්‍රමාණවත් කාලයක් නොමැති බවයි.

චෙම්ෆාර්ගේ පළමු තොගය කළු පැහැයට වඩා දුඹුරු සහ ඉහළ දූවිලි අන්තර්ගතයක් ඇති ගල් අඟුරු අඩංගු වූ බව නිරීක්ෂකයෝ පැවසූහ.

පසුව කරන ලද පරීක්ෂණවලින් පෙනී ගියේ තොගයේ කිලෝග්‍රෑමයකට කිලෝ කැලරි 5,900ට අඩු කැලරි වටිනාකමක් ඇති බවත්, එය ටෙන්ඩර් ලේඛනවලට අනුව ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට යටත් වන බවත්ය.

සම්මත අගය කිලෝග්‍රෑම් 6,100කි.

කැලරි වටිනාකම යනු ස්කන්ධය හෝ පරිමාව අනුව නිශ්චිත ප්‍රමාණයක් සම්පූර්ණ දහනයකට ලක් වූ විට නිකුත් වන තාප ශක්තියේ ප්‍රමාණයයි.

එය ඉන්ධන ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳ ප්‍රධාන දර්ශකයක් වන අතර, ඉහළ අගයන් සහිත නම් වැඩි ශක්තියක් නිපදවනු ලැබේ.

“ලක්විජය නිශ්චිත ගල් අඟුරු ශ්‍රේණියක් සඳහා නිර්මාණය කර තිබෙනවා, ටෙන්ඩර් විවෘත කරන විට පිරිවිතර ලබා දෙන්නේ ඒ නිසයි,” විශ්ලේෂකයෙක් ප්‍රකාශ කර ඇත.

“නිලධාරීන් එය පරීක්ෂා කළේත් ඒ නිසයි. නමුත් බලශක්ති අමාත්‍යවරයා සහ අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරයා පරීක්ෂණ වාර්තාව කාන්දු කළේ කවුරුන්ද යන්න සොයා ගැනීමටයි වැඩි උනන්දුවක් දක්වන්නේ”යැයි ද ඔහු සඳහන් කර ඇත.

ලක්විජය සතුව ගල් අඟුරු ගොඩබෑමෙන් පසු නැවත පූරණය කිරීමට පහසුකම් නොමැත.

එබැවින්, ආපසු ලබා දීමේ යාන්ත්‍රණයක් නොමැත.

(The Sunday Times)