2020 පෙබරවාරි මාසයෙන් පසුව ශ්‍රී ලංකාව මුහුණදුන් පස්වන දිවයින පුරා සම්පූර්ණ විදුලි බිඳවැටීම ඊයේ සිදු වූ අතර, පෙ.ව. 11.45 ට පමණ ඇණහිටි විදුලි සැපයුම ප.ව. 6.30 පසුවන තෙක් අදියරයෙන් අදියර යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට පියවර ගැනිණි.

විදුලිය විසන්ධි වීමට හේතුව පිළිබඳව ඉංජිනේරුවන් පරීක්ෂණ පවත්වමින් සිටින අතර, විදුලිබල හා බලශක්ති අමාත්‍ය අනුර කරුණාතිලක පැවසුවේ ඉහළ කොත්මලේ ජල විදුලි බලාගාරයේ ඒකක දෙකෙන් එකක සිකුරාදා සිදු වූ දෝෂයක් ද මෙයට හේතු වන්නට ඇති බවයි.

ඔක්තෝබර් 16 වැනි දින ජනන සාරාංශයේ මෙසේ සඳහන් වේ: “ආරක්ෂණ පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක වීම හේතුවෙන් මෙගාවොට් 52 ක ධාරිතාවක් පද්ධතියෙන් ඉවත් කරමින් ඉහළ කොත්මලේ 02 වන ඒකකය ප.ව. 12:14 ට ක්‍රියාවිරහිත විය. ඉහළ කොත්මලේ 02 වන ඒකකය ජනන කටයුතු සඳහා තවමත් සූදානම් කර නොමැත.”

අභ්‍යන්තර ආරංචි මාර්ග සඳහන් කළේ ඉහළ කොත්මලේ දෙවැනි ඒකකය ද සෙනසුරාදා උදෑසන ක්‍රියාවිරහිත වූ බවයි. නමුත් සමස්ත පද්ධතියම අක්‍රිය වීමට හේතුව මෙයද යන්න පිළිබඳව තහවුරු කළ තොරතුරක් නොමැත.

රටේ අඩුම පිරිවැය සහිත විදුලිය නිෂ්පාදනය කරන ලක්විජය ගල්අඟුරු විදුලි බලාගාරයේ ඒකක තුනම මේ වන විට අක්‍රිය වී ඇත. ඉන් එක් ඒකකයක් නඩත්තු කටයුතු සඳහා මීට පෙර වසාදමා තිබූ අතර එය නැවත යථාතත්ත්වයට පත්කිරීමට අවම වශයෙන් තවත් දින හතරක් අවශ්‍ය වේ. අනෙක් ඒකක දෙක නැවත ක්‍රියාත්මක කිරීමට සතියක පමණ කාලයක් ගතවනු ඇතැයි ඉංජිනේරුවෝ පවසති.

මෙම විදුලි සැපයුමේ හිඟය පාරිභෝගිකයාට කෙසේ බලපානු ඇත්දැයි ජාතික පද්ධති මෙහෙයුම්කරු (NSO) හෝ වෙනත් කිසිදු කාර්යාලයකින් – අමාත්‍යවරයා හැර – ක්ෂණික තොරතුරක් ලබා දී නොමැත. ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමෙන් පසුව, එහි නිල මාධ්‍ය ප්‍රකාශකයකු සිට නොමැත.

මීට පෙර අවසන් වරට දිවයින පුරා විදුලි බිඳවැටීමක් සිදු වූයේ 2025 පෙබරවාරි මාසයේදීය. එහිදී පානදුර උපපොළේ ඇති වූ දෝෂයක් සහ වෙනත් තාක්ෂණික දෝෂ කිහිපයක් එකතු වීමෙන් සමස්ත විදුලි සැපයුම් පද්ධතියම අක්‍රිය විය.

2023 දෙසැම්බර් මාසයේදී, අකුණු සැර වැදීමක් හේතුවෙන් කොත්මලේ-බියගම සම්ප්‍රේෂණ මාර්ග ක්‍රියාවිරහිත විය. ආරක්ෂණ පද්ධති සැකසුම් සහ අධික විදුලි ධාරාව හේතුවෙන් කොත්මලේ-නව හබරණ මාර්ග ද අක්‍රිය වීමෙන් මෙම බිඳවැටීම තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය.

2021 දෙසැම්බර් මාසයේදී, කොත්මලේ-බියගම මාර්ගයේ ඇති වූ භූ-දෝෂයක් (earth fault) සහ පසුව ආරක්ෂණ රිලේ එකක සිදු වූ වැරදි ක්‍රියාකාරීත්වයක් හේතුවෙන් පද්ධතිය අස්ථාවර වී මුළු දිවයිනටම විදුලිය විසන්ධි විය.

එම වසරේම නොවැම්බර් මාසයේදී ද කොත්මලේ-බියගම කිලෝවෝල්ට් 220 සම්ප්‍රේෂණ මාර්ගයේ ඇති වූ භූ-දෝෂයක් සහ බියගම පිහිටි රිලේ එකකින් නිකුත් වූ වැරදි විධානයක් නිසා අර්ධ පද්ධති බිඳවැටීමක් සිදුවිය.

2020 අගෝස්තු මාසයේදී ද දිවයින පුරා සම්පූර්ණ විදුලි බිඳවැටීමක් සිදු විය. කෙරවලපිටිය උපපොළේ නඩත්තු කටයුතු අතරතුර විදුලි අධිකාරීවරයකු සම්මත ක්‍රියාපටිපාටිය මඟහැර කටයුතු කිරීම නිසා මෙම දෝෂය ඇතිවිය. එහිදී යුගදනවි බලාගාරය සහ ලක්විජය ගල්අඟුරු බලාගාරයේ ඒකක තුනම අක්‍රිය වී මෙගාවොට් 810 ක පමණ ධාරිතාවක් අහිමි වීමෙන් මුළු පද්ධතියම බිඳවැටිණි.

මෙම සම්පූර්ණ බිඳවැටීම් අතරතුර තවත් සැලකිය යුතු අර්ධ විදුලි බිඳවැටීම් කිහිපයක් ද සිදු වී ඇත.