ඩිජිටල් ආර්ථික අමාත්‍යාංශය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන ශ්‍රී ලංකා විදුලිසන්දේශ නියාමන කොමිෂන් සභාව, පසුගිය මාසයේ මුල් භාගයේදී, අවශ්‍ය බලපත්‍ර ලබා නොගෙන නීතිවිරෝධී ලෙස අන්තර්ජාල ඔට්ටු ඇල්ලීමේ සහ සූදු සේවා සපයන බවට හඳුනාගත් වෙබ් අඩවි 24කට ශ්‍රී ලංකාව තුළ ප්‍රවේශ වීම අවහිර කළේය.

2024 සූදු නියාමන අධිකාරි පනත උපුටා දක්වමින් එම කොමිෂන් සභාව ප්‍රකාශ කළේ, වලංගු බලපත්‍රයක් ලබා නොගෙන ශ්‍රී ලංකාව තුළ අන්තර්ජාල සූදු සේවා සැපයීම හෝ ප්‍රවර්ධනය කිරීම වරදක් බවයි.

ඒ අනුව, හඳුනාගත් නීතිවිරෝධී වෙබ් අඩවි වෙත ශ්‍රී ලංකාව තුළ සිට ප්‍රවේශ වීම වහාම අවහිර කරන ලෙස එම කොමිසම විසින් සියලුම විදුලිසන්දේශ සේවා සපයන්නන්ට උපදෙස් ලබා දී තිබිණි.

මෑතකදී අවසන් වූ LPL තරගාවලිය අතරතුර අන්තර්ජාල ඔට්ටු ඇල්ලීමේ වෙබ් අඩවි ප්‍රමුඛව ප්‍රචාරය කෙරිණි.

ජ්‍යෙෂ්ඨ සමාජ මාධ්‍ය පර්යේෂක සංජන හත්තොටුව විසින් වාර්තා කරන ලද පරිදි, මෙම නියෝගය වෙළඳපොළ තුළ එතරම් බලපෑමක් ඇති කළේ නැත.

ප්‍රධාන ඔට්ටු ඇල්ලීමේ ක්‍රියාකරු වන ‘1xBet’ අවහිර කර තිබියදීත්, SSC ක්‍රීඩාංගණයේ පැවති ඉන්දියා-ශ්‍රී ලංකා දෙවැනි ටෙස්ට් තරගය අතරතුර ඔට්ටු ඇල්ලීම හා සම්බන්ධ වෙළඳ නාමවලට ​​විවෘතව ප්‍රචාරණය කිරීමට ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ආයතනය ඉඩ ලබා දුන් බව ඔහු නිරීක්ෂණය කළේය.

ඔහු එහිදී ‘1xBAT’ වෙත අවධානය යොමු කළ අතර, එය ‘1xBet’ හි ‘ආදේශක වෙළඳ නාමයක්’ ලෙස හැඳින්වීය.

ආචාර්ය හත්තොටුව විසින් අවහිර කරන ලද සූදු වෙබ් අඩවි සම්බන්ධයෙන් සිදු කළ පරීක්ෂණවලදී අනාවරණය වූයේ, ඉන් බොහෝමයක් ශ්‍රී ලාංකේය අන්තර්ජාල සම්බන්ධතා හරහා තවදුරටත් ප්‍රවේශ විය හැකිව පැවති බවයි.

අගෝස්තු මැද සහ සැප්තැම්බර් 3 අතර කාලය තුළ, SLT ෆයිබර් හරහා ප්‍රවේශ විය හැකි අවහිර කරන ලද වෙබ් අඩවි සංඛ්‍යාව 18 සිට 44 දක්වා ඉහළ ගිය අතර, Dialog 5G හරහා එම සංඛ්‍යාව 21 සිට 28 දක්වා ඉහළ ගිය බව ඔහු පවසයි.

1xBet, 22Bet, Dafabet, BC.Game සහ Stake ඇතුළු ක්‍රියාකරුවන් නව ඩොමේන් (domain) ලිපිනයන් හරහා නැවත ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවතුණි.

මෙම නිල ක්‍රියාමාර්ගය තවත් ගැටලු මතු කරයි.

නව සූදු නියාමන අධිකාරිය විසින් ඔට්ටු ඇල්ලීම සහ සූදුවට අදාළ රෙගුලාසි තවමත් ප්‍රකාශයට පත් කර නොමැත.

ඒ සඳහා තමන් විසින්ම පනවාගත් කාලසීමාව කිහිප වතාවක්ම වෙනස් වී ඇති අතර, වාර්තා වන පරිදි ඔවුන් දැන් දෙසැම්බර් මාසයේදී එම කටයුතු සිදු කිරීමට නියමිතය.

දැඩි ඩිජිටල් රාමුවකට අනුකූල වන, බලපත්‍ර ලත් සහ නියාමනයට ලක්වූ අන්තර්ජාල සූදු ක්‍රියාකාරකම් නීත්‍යානුකූල බව නීතියේ සඳහන් වේ.

නමුත් එවැනි අවසරයක් සඳහා අයදුම් කිරීමට භෞතිකව පිහිටි කැසිනෝ සහ ඔට්ටු ඇල්ලීමේ ආයතනවල අන්තර්ජාල අංශ (උදා: Sporting Star, Bellagio, Bally’s සහ Casino Marina) අන්තර්ජාලය ඔස්සේ සිය මෙහෙයුම් පවත්වාගෙන යාමට ඉඩ දුන්නේ මන්ද? මන්ද යත්, තාක්ෂණික වශයෙන් ගත් කල, අන්තර්ජාල ඔට්ටු ඇල්ලීම හෝ සූදුව සඳහා බලපත්‍ර ක්‍රමවේදයක් නොමැති තත්ත්වයක් තුළ ඒවා ද ‘නීතිවිරෝධී’ලෙස සැලකිය හැකි බැවිනි.

මෙම භෞතික කැසිනෝවල අන්තර්ජාල සූදු සහ ඔට්ටු ඇල්ලීමේ වේදිකා පිළිබඳ ඒවායේ වෙබ් අඩවිවල ප්‍රචාරණය කෙරේ.

කෙසේවෙතත්, සූදු නියාමන අධිකාරි පනත යටතේ කිසිදු අන්තර්ජාල සූදු බලපත්‍රයක් නිකුත් කර නොමැත.

එබැවින්, මේවා බලපත්‍ර ලත් භෞතික කැසිනෝ ක්‍රියාකරුවන් විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන, බලපත්‍ර නොලත් අන්තර්ජාල සූදු මෙහෙයුම් වේ.

සමහර අන්තර්ජාල කැසිනෝ තහනම් කර අනෙක්වාට එසේ නොකළේ මන්ද යන්න පිළිබඳව සූදු නියාමන අධිකාරිය ලබා දුන් පැහැදිලි කිරීම, පිළිතුරුවලට වඩා වැඩි ප්‍රශ්න සංඛ්‍යාවක් මතු කළේය.

භෞතික කැසිනෝවල අන්තර්ජාල මෙහෙයුම්වලට එරෙහිව පියවර නොගත්තේ එම සමාගම් ලියාපදිංචි වී තිබූ නිසා බව සභාපති වසන්ත නවරත්න බණ්ඩාර ‘සන්ඩේ ටයිම්ස්’ පුවත්පතට ප්‍රකාශ කර තිබේ.

එහෙත්, භෞතික කැසිනෝ අන්තර්ජාල කැසිනෝ පවත්වාගෙන යාම දිගටම සිදු කිරීමට නම් “ඒ සඳහා ඔවුන් අපෙන් වෙනම බලපත්‍රයක් ලබා ගත යුතු” බව ද ඔහු පවසා ඇත.

කෙසේවෙතත්, මෙය කළ හැක්කේ සූදු නියාමන අධිකාරිය විසින් නියාමන රෙගුලාසි ප්‍රකාශයට පත් කළ විට පමණි.

අනෙකුත් ‘නීතිවිරෝධී’ අන්තර්ජාල වෙබ් අඩවි අවහිර කරන ලද්දේ, ‘සූදු කර්මාන්තයට සම්බන්ධ වීමට නම් ලියාපදිංචි සමාගම් විය යුතු’ බවට නීතියේ සඳහන්ව තිබූ නිසාය.

“අපි අවහිර කළ එම වෙබ් අඩවි කිසිවක් ලියාපදිංචි සමාගම් නොවේ,” යනුවෙන් බණ්ඩාර අවධාරණය කර තිබේ.

“එම තත්ත්වය මෙම භෞතික කැසිනෝවලට අදාළ නොවන නමුත්, ඉතා ඉක්මනින් ඔවුන්ගෙන් ඒ සඳහා බලපත්‍රයක් ලබා ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටිනු ඇත.” යනුවෙන් ඔහු සඳහන් කර ඇත.

සූදු නියාමන අධිකාරියෙන් බලපත්‍රයක් ලබා නොගෙන ශ්‍රී ලංකාව තුළ සූදුව හෝ ඊට අදාළ සේවාවන් පවත්වාගෙන යාමට කිසිවෙකුටත් නොහැකි බවට වූ නීතිය ඔහු නැවත අවධාරණය කළේය.

මෙය අපව නැවතත් ප්‍රශ්නය වෙත යොමු කරයි.

එනම්, දැනට බලපත්‍ර ක්‍රමවේදයක් ක්‍රියාත්මක වන්නේද යන්නයි.

ඔහුගේ ප්‍රතිචාරය වූයේ, “අන්තර්ජාල සූදුව සඳහා දැනට බලපත්‍ර ක්‍රමවේදයක් නැහැ. නමුත් රෙගුලාසි නිකුත් වූ පසු, නීත්‍යනුකූලව ලියාපදිංචි සූදු මධ්‍යස්ථානවලින් බලපත්‍රයක් ලබා ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටිනවා” යනුවෙනි.

Advocata ආයතනයේ පශ්චාත් ආචාර්ය උපාධි පර්යේෂණ සාමාජිකයකු වන සුදාරක ආරියරත්න මාස ගණනාවක් තිස්සේ මෙම ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරමින් සිටී.

“ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යාපාරවලට සූදු කටයුතු සඳහා ලබා දෙන බලපත්‍රය මගින්, භෞතිකව පිහිටි කැසිනෝ සහ අන්තර්ජාලය හරහා සිදු කෙරෙන සූදු කටයුතු අතර දැනට කිසිදු වෙනසක් සිදු නොකරන බවයි මගේ අවබෝධය. මෙම වේදිකා ක්‍රියාත්මක වීමට ඉඩ දීම සාධාරණීකරණය වන්නේ සමාගම්වලට ශ්‍රී ලංකාවේ ඔවුන්ගේ මෙහෙයුම් සඳහා දැනටමත් සූදු ක්‍රියාකරු බලපත්‍ර තිබීම විය හැකිය,” යැයි ඔහු පැවසීය.

“ප්‍රශ්නය වන්නේ වෙනත් රටවල් දෙක අතර වෙනසක් ඇති බැවින් එය එසේ විය යුතුද යන්නයි. ඔවුන්ගේ නිර්දේශය වූයේ භෞතිකව පිහිටි සහ මාර්ගගතව බලපත්‍ර ලබා ගැනීම සහ වෙන වෙනම බදු අය කිරීම බවයි,” ඔහු තවදුරටත් කියා සිටියේය.

“ක්‍රියාකරු බලපත්‍ර කිසි විටෙක අන්තර්ජාලය හරහා සූදුව සඳහා අදහස් කළේ නැහැ. නමුත් එම බලපත්‍රය ලබා ගැනීමට රජය විසින්ම යාන්ත්‍රණයක් ඉදිරිපත් කර නොමැති විට බලපත්‍රයක් නොමැති පදනම මත බලධාරීන්ට ක්‍රියාකරුවන් තහනම් කළ හැකිද?” යනුවෙන් ඔහු ප්‍රශ්න කරයි.

කොවිඩ් 19 වසංගතය අතරතුර ශ්‍රී ලංකාවේ භෞතිකව පැවති කැසිනෝ මාර්ගගත විය.

“ඒ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ඔන්ලයින් කැසිනෝ පාලනය කරන රෙගුලාසියක් තිබුණේ නැහැ. කාලයත් සමඟම, එය ඉහළ ගියා, විශාල වෙළඳපලකට ප්‍රවේශ වීමේදී ඔවුන් පොදු කාර්ය සඳහා බොහෝ දේ ඉතිරි කරන බව මෙම ක්‍රියාකරුවන් වටහා ගත්තා,” ආරියරත්න පැවසීය.

සිංගප්පූරුවට සබැඳි මෙහෙයුම් සඳහා නිශ්චිත රෙගුලාසි ඇත.

ශ්‍රී ලංකාව ද එසේ විය යුතු බව ඔහු අවධාරණය කළේය.

තවද මේ රටේ සූදු නීති සම්පාදනය අඩු වන එක් අංගයක් නම් බලයලත් සූදු මෙහෙයුම්වලට අනුග්‍රහය දක්වන අය අපරාධයක් ලෙස නොසැලකීමයි.

“ඉතින්, මිනිසුන්ට එහි ගොස් සූදු කෙළීමට කිසිදු අධෛර්යයක් නැහැ. සිංගප්පූරුව මෙම අයිතිය ලැබුණු අධිකරණ බලයක් ලෙස නැවතත් සලකුණු කළා. ඔවුන් අවසර නොලබන මාර්ගගත සූදු ක්‍රියාකාරකම්වලට සහභාගී වීම අපරාධයක් බවට පත් කර තිබෙනවා. ඔබ අසු වුවහොත්, එය ඔබ සම්බන්ධ සටහන්වලට ඇතුළත් වනවා.” ආරියරත්න පැවසීය.